Τα Προσφυγικά της Λευκάδας

Αύγουστος 21, 2014

Μικρασιάτες πρόσφυγες στη Λευκάδα

Γιώργου Καζάνα

Προέδρου Ένωσης Μικρασιατών Φοιτητών

Μετά τον ξεριζωμό του Ελληνισμού από την Μικρά Ασία, 5.000 Μικρασιάτες πρόσφυγες έφτασαν στο νησί της Λευκάδας. Άλλωστε η Λευκάδα είχε δεχθεί κατά τη μακρά ιστορία της πολλούς Έλληνες που ως πρόσφυγες αναζητούσαν έναν ασφαλή τόπο για να ξαναριζώσουν (όπως οι Χιώτες). Άλλωστε, ο Ναός της Παναγίας των «Ξένων» – κτισμένος στη σημερινή του μορφή από το 1785 – ονομάστηκε έτσι διότι σε αυτόν εγγράφονταν με αίτησή τους Έλληνες κάτοικοι του νησιού οι οποίοι κατάγονταν από άλλα μέρη.

Έτσι και οι Μικρασιάτες βρήκαν μια νέα πατρίδα στο νησί της Λευκάδας. Αρχικά για τη στέγασή τους χρησιμοποιήθηκαν τα σπιτάκια του Κάστρου της Αγίας Μαύρας. Εγκαταστάθηκαν σε πρόχειρους καταυλισμούς στην πόλη της Λευκάδας. Παραπλεύρως του Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Ευαγγελίστριας ανεγέρθηκαν μικρά προσφυγικά σπίτια από τους Μικρασιάτες δημιουργώντας έτσι τον Προσφυγικό Συνοικισμό ή Προσφυγικά.  Η περιοχή ξεκίνησε να οικοδομείται σταδιακά από το 1922 με την έλευση των Μικρασιατών στην Λευκάδα και ονομάστηκε Νεάπολη.

Τα Προσφυγικά της Λευκάδας

Τα Προσφυγικά της Λευκάδας: λιτά, ασβεστωμένα, καθαρά με τις φροντισμένες γλάστρες, τα λελούδια και τον βασιλικό.

Η Νεάπολη είναι το νέο τμήμα της πόλης από τον Ιερό ναό της Ευαγγελίστριας μέχρι το χιλιόμετρο, δηλαδή τη διασταύρωση Πεφανερωμένης και Φιλοσόφων και από τη ΔΕΗ μέχρι τον Άγιο Μηνά.

Οικοδομήθηκε σταδιακά από το 1922 με τα μικρά αντισεισμικά πηλόχτιστα ισόγεια σπιτάκια, που ξεκίνησαν από το σημερινό ΟΤΕ και ήταν κατοικίες των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής (η λεγόμενη «καινούργια χώρα», απέναντι από το λυόμενο Ειδικό Σχολείο). Μετά το σεισμό του 1948 ξεκίνησε μια οργιώδης ανοικοδόμηση από τον Άγιο Μηνά και νοτιοδυτικά. Μέχρι τότε η πόλη εκτεινόταν μέχρι εκείνο το σημείο, δεξιά κι αριστερά της αγοράς. Αυτό που κάνει τη Νεάπολη να ξεχωρίζει, συγκρινόμενη με την παλιά πόλη, είναι η βελτιωμένη ρυμοτομική της διαμόρφωση.
 Καρυατιδα-στη-παλιά-βρύση

Στη θέση Κουζούντελη (ή ορθότερα Κουζούμπεη) μέχρι και τον μεγάλο σεισμό του 1948, εκτός από δύο–τρία εξοχικά καφενεία με θέα στη λεωφόρο Πεφανερωμένης, βρίσκονταν τα προσφυγικά σπίτια των Ελλήνων που κατέφυγαν στο νησί μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. (Η περιοχή είχε πάρει το όνομά της από τον Τούρκο γαιοκτήμονα (Κουζουμ – μπέη) που είχε εκεί τα κτήματά του ή κατά άλλη εκδοχή από την τούρκικη λέξη κουζούμ – ντελής, που σημαίνει ωραίος ιππέας).

Μικρασιάτες πρόσφυγες στη Λευκάδα.jpg

Λευκάδα ο κουλουράς: Τελευταία φορά που χρησιμοποιήθηκαν τα σπιτάκια του Κάστρου της Αγίας Μαύρας ήταν μετά την Μικρασιατική καταστροφή, όταν χρειάστηκε να στεγάσει τους πρόσφυγες.

_______

Το πολιτιστικό περιβάλλον των χωριών της Λευκάδας από το 19ο αιώνα -ή και πολύ πιο πριν- διαμορφώνεται κυρίως από την επίδραση που ασκούν τα στοιχεία του λεγόμενου προφορικού πολιτισμού: δημοτικά τραγούδια, παραμύθια, άλλες μορφές λόγου και πληροφόρησης, για όλα τα γεγονότα, παλαιότερα και σύγχρονα. Τα δημοτικά τραγούδια αποτελούσαν -ως το 1950 και παραπέρα- το σοβαρότερο παράγοντα της πολιτιστικής ζωής. Τα πανηγύρια που γίνονται στα περισσότερα από τα 42 περίπου χωριά της Λευκάδας -σε μερικά, δύο ή τρία το χρόνο- είναι κατεξοχήν ψυχαγωγικά, δεν έχουν εμπορικό χαρακτήρα. Μαζί με τους γάμους, που τελούνται σύμφωνα με ολόκληρο γιορταστικό τελετουργικό, αποτελούν τη βάση της ψυχαγωγίας των κατοίκων του χωριού.

Τα δημοτικά τραγούδια είναι κυρίως Ρουμελιώτικα και Πελοποννησιακά, λιγότερο Ηπειρώτικα και νησιώτικα. Οι πρόσφυγες που φτάνουν στη Λευκάδα το 1922, φέρνουν και μικρασιατικά τραγούδια. Διαδίδονται προφορικά, συνακόλουθα προς τις μετακινήσεις των πληθυσμών προς το νησί της Λευκάδας.

_______

Αξίζει τέλος να αναφερθεί ότι στην Ιερά Μονή Φανερωμένης Λευκάδος (Πολιούχου του νησιού), τιμάται μεταξυ άλλων και η μνήμη του Αγίου Αρσενίου του Καππαδόκη. Στην Μονή φυλάσσεται ευλαβικά τμήμα του ιερού λειψάνου του μεγάλου Μικρασιάτη αγίου και έχει πλέον καθιερωθεί η λαμπρη εορτή της μνήμης του στις 10 Νοεμβρίου κάθε έτους.

Παναγία η Φανερωμένη στην Λευκάδα

Παναγία η Φανερωμένη στην Λευκάδα

πηγές:

προφορικές μαρτυρίες Λευκαδίων (οι ιδιαίτερες ευχαριστίες στην κ.Νίκη Α.)

ημερολόγιο Ιεράς Μητροπόλεως Λευκάδος & Ιθάκης 2013

lefkadaslowguide.gr

2ο Λύκειο Λευκάδας: »Λευκάδα – Δρόμοι, πλατείες, συνοικίες με ιστορία», 2012-2013

nikiana.wordpress.com

www.kolivas.de

aromalefkadas.gr

golefkas.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s