Πρωτοχρονιάτικα Κάλαντα από την Ένωση Μικρασιατών Φοιτητών

Για μια ακόμη χρονιά η Ένωση Μικρασιατών Φοιτητών διατήρησε το έθιμο των καλαντων, έθιμο που από τα βυζαντινά χρόνια συναντάται σε κάθε περιοχή της Ελλάδας αλλά και όπου υπάρχει Ελληνισμός. Ιδιαίτερα στη Μικρά Ασία –πατρίδα του Μεγάλου Βασιλείου- τα κάλαντα κατείχαν ξεχωριστή θέση στους εορτασμούς του Δωδεκαήμερου.

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!

Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο…

Η Ένωση Μικρασιατών Φοιτητών σας εύχεται

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟ ΤΟ ΝΕΟ ΕΤΟΣ

Η Αγία Οικογένεια προς φυγή στην Αίγυπτο. Έτσι, κατεστάθη προεικόνιση αλλά και προστασία των απανταχού προσφύγων και ξενιτεμένων.

Κάλαντα Σμύρνης

Καλήν εσπέραν άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας,
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλη,
εν τω σπηλαίω τίκτεται εν φάτνη των αλόγων.

Κερά ψηλή, κερά λιγνή, κερά καμαροφρύδα,
κεράμ’ όταν στολίζεσαι να πας στην εκκλησία,
έχεις και κόρην έμορφη που δεν έχει ιστορία.

Μηδέ στην πόλη βρίσκεσαι μηδέ στην Καισαρεία,
έχεις και γιον στα γράμματα, υγιόν και στο ψαλτήρι,
να τον ‘ξιώσει ο Θεός να βάλει πετραχήλι.

Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα Καππαδοκίας

Καλής εσπέραν άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει κι η φύσις όλη.
Εκ της Περσίας έρχονται τρεις Μάγοι με τα δώρα
άστρον λαμπρόν τους οδηγεί, χωρίς να λείψει ώρα.
Γονατιστοί τον προσκυνούν και δώρα του χαρίζουν
σμύρνα, χρυσόν και λίβανον, Θεόν τον ευφημίζουν.
Και επληρώθη το ρηθέν, προφήτου Ησαΐου
μετά των άλλων προφητών και του Ιερεμίου.
Φωνή ηκούσθη εν Ραμά, Ραχήλ τα τέκνα κλαίει
παραμυθήν ουκ ήθελεν, ότι αυτά ουκ έχει.
Ιδού όπως σας είπαμεν όλην την υμνωδίαν
του Ιησού μας του Χριστού, γέννησιν την αγίαν.
Χρόνους πολλούς να χαίρεσθε, πάντα ευτυχισμένοι
σωματικώς και ψυχικώς να είσθε πλουτισμένοι.

Κάλαντα Ανατολικής Θράκης

Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο, χαρά στον κόσμο, στα παλικάρια.

Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες, η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.

Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε, τους αρχαγγέλους , τους ιεράρχες.

-Σεις αρχάγγελοι και ιεράρχες, στη Σμύρνη πηγαίνετε , μαμές να φέρτε.

Άγια Μαρίνα, άγια Κατερίνα, στη Σμύρνη πάνε , μαμές να φέρουν.

Όσο να πάνε κι όσο να έρθουν, η Παναγιά μας ελυτρώθη.

Στην κούνια το ΄βαλαν και το κουνούσαν, και το κουνούσαν , το τραγουδούσαν.

Σαν ήλιος λάμπει ,σα νιο φεγγάρι, σα νιο φεγγάρι, το παλικάρι.

Φέγγει σε τούτον το νοικοκύρη, με τα καλά του, με τα παιδιά του, με την καλή τη νοικοκυρά του.

Βυζαντινές εικόνες από τις θρακικές ακτές του Εύξεινου Πόντου

Πρώτα έφθασαν οι Ιωνες. Χρειάστηκε να ταξιδέψουν σε θάλασσα άγρια με τρομερούς ανέμους, χωρίς ούτε ένα νησάκι για απάγκιο, αντίθετα με ύπουλους υφάλους κοντά στις ακτές όπου τους περίμεναν εχθρικοί οι ντόπιοι λαοί. Αλλά οι άποικοι δεν πτοήθηκαν. Από τον 7ο π. Χ. αιώνα έζησαν εκεί παίρνοντας στα χέρια τους τις τύχες όλης της περιοχής και εδραιώνοντας την παρουσία τους μέσα στους αιώνες που ακολούθησαν.

Σήμερα, η πορεία γίνεται αντίστροφα. Βυζαντινές εικόνες από πόλεις της Θράκης, κάποτε ελληνικές _σήμερα σε βουλγαρικό έδαφος_ έφθασαν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης για την έκθεση «Εικόνες από τις θρακικές ακτές του Εύξεινου Πόντου», που θα εγκαινιασθεί στις 26 Νοεμβρίου. Πρόκειται για σύνολο 52 εικόνων, οι 39 από τις οποίες προέρχονται από τη Μεσημβρία (Nesebγr), τη μόνη από τις υπόλοιπες πόλεις των θρακικών παραλίων του Εύξεινου Πόντου, που διατήρησε έως τις μέρες μας οκτώ μεσαιωνικές εκκλησίες αν και στα τέλη του 19ου αιώνα ήταν 22.

Από τη Βάρνα (Varna), την Σωζόπολη (Sozopol), από τη μικρότερη Αγαθούπολη (Ahtopol), από την κωμόπολη του Βασιλικού (Tsarevo) αλλά και από το ορεινό χωριό Brashlyan στον Μικρό Αίμο προέρχεται το υλικό της έκθεσης, η οποία, σύμφωνα με την κυρία Αναστασία Τούρτα, διευθύντρια Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και πρώην διευθύντρια του μουσείου «βασίζεται στην πολιτισμική – ανθρωπολογική προσέγγιση του πολιτιστικού αγαθού, όχι απλώς ως έργου τέχνης αλλά ως μέσου κατανόησης και ερμηνείας του πολιτισμού που το δημιούργησε και της κοινωνίας που το χρησιμοποίησε». Η επίδραση εξάλλου του ελληνικού και στη συνέχεια του βυζαντινού πολιτισμού, με τον εκχριστιανισμό των σλαβικών λαών και τη δημιουργία του γλαγολιτικού – κυριλλικού αλφαβήτου υπήρξε καθοριστική για τη διαμόρφωση του πολιτισμού των λαών γύρω από τον Εύξεινο Πόντο.

Φορτισμένες από τις προσευχές και τις ικεσίες των παραγγελιοδοτών και των δημιουργών τους – τους οποίους συχνά αποκαλύπτουν οι αφιερωματικές επιγραφές – είναι αυτές οι εικόνες, που μιλούν για τις προσωπικές τους προσδοκίες μέσα στον ιστορικό τους περίγυρο.

Η παρουσίασή τους στην έκθεση γίνεται έτσι, με βάση τον τόπο προέλευσής τους και τις πληροφορίες που παρέχουν για τις κοινωνίες από τις οποίες προέρχονται ενώ όπου ήταν εφικτό αναφέρονται οι ναοί στους οποίους ήταν αφιερωμένες. Λιθογραφίες, φωτογραφίες αρχειακές και σύγχρονες του τόπου και των μνημείων, ιστορικοί και ναυτικοί χάρτες, τοπογραφικά πόλεων και απόγραφα των αφιερωματικών επιγραφών στις εικόνες, κείμενα και ποικίλο εποπτικό υλικό εμπλουτίζουν εξάλλου την παρουσίαση. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται μάλιστα στην δύσκολη ναυσιπλοΐα του Εύξεινου Πόντου χάρη σε μία σύγχρονη τοιχογραφία _ σε τοίχο της κάτω αίθουσας _ που παρουσιάζει ένα καταποντισμένο στο βυθό της θάλασσας ναυάγιο ενώ οι ήχοι από τις καταιγίδες που σαρώνουν την περιοχή, επιδιώκουν να μεταφέρουν στον επισκέπτη μία αίσθηση του ιστορικού και φυσικού χώρου από τον οποίο προέρχονται οι εικόνες.

Στις εικόνες της Μεσημβρίας, της μόνης δωρικής αποικίας ανάμεσα στις ιωνικές είναι αφιερωμένη η πρώτη ενότητα της έκθεσης. Μία πόλη με άρτιες υποδομές, ισχυρότατα τείχη, δύο λιμάνια, αυτοκρατορικές θέρμες και τέλειο σύστημα ύδρευσης, με εισηγμένα από την Κωνσταντινούπολη οικοδομικά υλικά, όπως τα μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη από τα αυτοκρατορικά λατομεία της Προκοννήσου και οι ενσφράγιστοι οπτόπλινθοι με το όνομα του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α΄ (527-565), ήταν η Μεσημβρία.

«Παλαιολόγοι, Καντακουζηνοί, Δούκες, Μελισσηνοί, Χρυσολωράδες και άλλα μέλη των αυτοκρατορικών και επιφανών οικογενειών της Κωνσταντινούπολης, που εγκαταστάθηκαν στη Μεσημβρία πριν και μετά την κατάκτηση των δύο πόλεων από τους Οθωμανούς το 1453 μαρτυρούνται σε επιγραφές, σε ζωγραφικά και επιτύμβια έργα, καθώς και σε μονογράμματα, σε κεραμικές κούπες που εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης», λέει η κυρία Αναστασία Τούρτα. Η δεύτερη ενότητα εικόνων της έκθεσης προέρχεται από τη Σωζόπολη, την αρχαία Απολλωνία με το ασφαλές λιμάνι, την ξυλεία από τα δάση του Μικρού Αίμου και τα μεταλλεία χαλκού και σιδήρου. Οι εικόνες από το Βασιλικό, την Αγαθούπολη, τη Βάρνα και το Brashlyan παρουσιάζονται εξάλλου ομαδοποιημένες σε μία ενότητα στον κάτω όροφο της έκθεσης, διότι, λόγω των εικονογραφικών θεμάτων, των λεπτομερειών και των αφιερωματικών επιγραφών τους επιτρέπουν να σκιαγραφηθούν όψεις των κοινωνιών από τις οποίες προέρχονται.

Με την έκθεση αυτή ολοκληρώνεται η συμφωνία συνεργασίας, που υπογράφηκε το 2006 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού με την Εθνική Πινακοθήκη Τέχνης της Σόφιας, μία πρόταση του καθηγητή Γκεόργκι Γκέροφ, επιμελητή του Μουσείου Εικόνων της Κρύπτης στο ναό Αλέξανδρος Νιέφσκι, ο οποίος συνεργάσθηκε με την κυρία Τούρτα.

Το δύσκολο και χρονοβόρο έργο της συντήρησης των 13 εικόνων στη Σόφια πραγματοποιήθηκε χάρη σε χορηγία του Ιδρύματος Α. Γ. Λεβέντη και αυτές οι εικόνες θα παρουσιαστούν και στο Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας, μετά τη λήξη της έκθεσης στη Θεσσαλονίκη και όταν πλέον η Κύπρος θα έχει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Πού και Πότε
Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης (Λεωφ. Στρατού 2, τηλ. : +30 2310 868570). Διάρκεια έκθεσης: 26 Νοεμβρίου 2011_ 4 Μαρτίου 2012

http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=431566

Μέρες Πολυτεχνείου…

Ήταν μονάχα δεκαοκτώ χρονώ

Μάτια κλειδωμένα, χέρια παγωμένα

Κείτεται

– δεκαοκτώ χρονώ ήτανε δεν ήτανε –

για να έχω εγώ πουλιά-φτερά στα χέρια μου

και συ στο σπιτάκι σου

μια γλάστρα με βασιλικό στο πεζουλάκι

και τα παιδιά μας ξένοιαστα να χτίζουνε το μέλλον.

Η μάνα του τον περιμένει και δεν έρχεται,

Η άνοιξη, του παίζει και δεν τηνε ξέρει πια.

Στις φλέβες του αίμα σταματημένο και πικρό

Γυαλί σπασμένο ο κόσμος, σωριασμένο πάνω του.

Για να έχω εγώ τον άσπρο μου ύπνο

Και συ γαρύφαλλο στο στόμα σου

Για να ’χουν τα παιδιά μας τον δικό τους ήλιο.

Συμπαράσταση προς τους μικρασιάτες Αν.Αττικής για την Πλατεία Μικράς Ασίας

Θεσσαλονίκη, 14-9-11,

Αρ.Πρωτ.: 31 (δι’ ηλ.ταχυδρ.)

Προς την Πρόεδρο του Πολιτιστικού Συλλόγου Μικρασιατών Ανατολικής Αττικής κ. Παρασκευή Παπαγεωργίου

 

Αξιότιμη κ. Πρόεδρε,

     Σας αποστέλλουμε την παρούσα επιστολή για να σας γνωστοποιήσουμε τη στήριξη της Ένωσης Μικρασιατών Φοιτητών στην πρόταση του Πολιτιστικού Συλλόγου Μικρασιατών Ανατολικής Αττικής, προς τον Δήμαρχο και το Δημοτικό Συμβούλιο Αγίας Παρασκευής, να μετονομαστεί η πλατεία ΚΑΠΗ του Τσακού της Αγίας Παρασκευής, σε «Πλατεία Μικράς Ασίας».

    Όπως αναφέρεται και στο φετινό σύνθημα μνήμης της Ένωσής μας, παρμένο από λόγο του ποιητή Γιάννη Σκαρίμπα,  ‘’η Ιστορία είναι αριθμός, είναι νούμερο, δεν νοθεύεται’’. Η Εθνική Μνήμη της Γενοκτονίας του Ελληνισμού της καθ’ ημάς Ανατολής, των 1.500.000 μικρασιατων μαρτύρων, δεν πρέπει να λησμονηθεί ή να παραχαραχθεί. Προς αυτήν την κατεύθυνση οι ονοματοθεσίες οδών και πλατειών με το ιερό όνομα της πατρίδας μας Μικράς Ασίας, παγιώνουν στη συλλογική μνήμη την τιμή στα θύματα και τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής.

Με τιμή

για το Δ.Σ.,

    Ο Πρόεδρος                                                                          Η Γεν. Γραμματέας  

 

Γεώργιος Καζάνας                                                                 Αναστασία Παντούση

Εκδηλώσεις μνήμης Μικρασιατικής Καταστροφής

Με φετινό σύνθημα Μνήμης τη φράση του ποιητή Γιάννη Σκαρίμπα για την Ιστορία, η Ένωση Μικρασιατών Φοιτητών τιμά  Μάρτυρες της Μικρασιατικής Καταστροφής που ανέρχονται σε 1.500.000…

‘’Η Ιστορία είναι αριθμός, είναι νούμερο, δεν νοθεύεται’’

Κυριακή 11 Σεπτεμβρίου 2011

Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Καλαμαριάς

8:00 Αρχιερατική Θεία Λειτουργία επί τη μνήμη του Αγίου Χρυσοστόμου μητροπολίτου Σμύρνης, των συν αυτώ Αμβροσίου Μοσχονησίων, Γρηγορίου Κυδωνίων, Προκοπίου Ικονίου, Ευθυμίου Ζήλων και πάντων των μικρασιατών εθνομαρτύρων.

Παρασκευή 16 Σεπτεμβρίου 2011

Πολιτιστικό Κέντρο ΄΄Μικρασία΄΄ (Μητρ.Καλλίδου 108, Καλαμαριά)

20:30 Ομιλία με θέμα ΄΄Η Γενοκτονία του Ελληνισμού της Ανατολής΄΄

21:00 Μικρασιατικά τραγούδια μνήμης από τη χορωδία της Ένωσης Σμυρναίων Μικρασιατών Β.Ε.

Κυριακή 18 Σεπτεμβρίου 2011

Ιερός Καθεδρικός Ναός Της Του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

8:00 Αρχιερατική Θεία Λειτουργία

10.00 Επιμνημόσυνη Δέηση για τα θύματα της Μικρασιατικής Καταστροφής

Πλατεία Αγίας Σοφίας

10.45 Τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στον ανδριάντα του Αγίου εθνομάρτυρος Χρυσοστόμου Σμύρνης.

Ας αποτίσουμε όλοι φόρο τιμής στους 1.500.000 προγόνους μας που χάθηκαν στα ματωμένα χώματα της Ανατολής.

Αρχαίος ελληνικός οικισμός στον Αγιο Κήρυκο

Το νησάκι Αγιος Κήρυκος στα ανοικτά της Σωζόπολης.

Τα ερείπια ενός αρχαίου ελληνικού οικισμού έφεραν στο φως αρχαιολόγοι που έκαναν ανασκαφές στο μικρό νησί Άγιος Κήρυκος της Βουλγαρίας, στα ανοικτά της Σωζόπολης στη Μαύρη Θάλασσα. Η Σωζόπολη, νεώτερο όνομα της αρχαίας Απολλωνίας, ήταν μία από τις παλαιότερες αρχαίες ελληνικές αποικίες στα δυτικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας αφού ιδρύθηκε από τους Μιλήσιους στα τέλη του 7ου π. Χ. αιώνα.

Οπως δήλωσε μάλιστα η επικεφαλής αρχαιολόγος κ. Κριστίνα Παναγιότοβα «Το εύρημα στο νησί του Αγίου Κηρύκου επιτρέπει μία εικόνα αυτής της πραγματικά μοναδικής, αρχαίας ελληνικής αποικίας στη Βουλγαρία. Τα ερείπια των κτιρίων ήταν απόδειξη μιας καλά οργανωμένης αστικής ζωής ενώ κατά την διάρκεια των ανασκαφών αποκαλύφθηκαν και διάφορα εργαλεία, μεταξύ των οποίων αλιευτικά εργαλεία, αδράχτια, υφαντικά βάρη αλλά και ένα χάλκινο βέλος». Σύμφωνα με την ίδια εξάλλου υπήρξαν και στοιχεία για θρησκευτικές τελετές προς τιμήν των θεών Δήμητρας και Περσεφόνης, όπως μικρά σπονδικά αγγεία, αμφορείς και πήλινα ειδώλια.

Η ομάδα της Παναγιότοβα θα επιστρέψει στην περιοχή για περαιτέρω έρευνα τον Οκτώβριο ενώ το καλοκαίρι που πέρασε ένα άλλο ανασκαφικό πρόγραμμα, γαλλοβουλγαρικό, επικεντρώθηκε στη μελέτη της προαστιακής περιοχής της Απολλωνίας και συγκεκριμένα ενός μεγάρου, όπου βρέθηκε ένας θησαυρός αρχαίων νομισμάτων βρέθηκε.

Πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ

Το Ορτάκιοϊ της Θράκης – μια ελληνική κοινότητα

Το Ορτάκιοϊ της Θράκης (σημερινή ονομασία Ιβαϊλογκραντ), βρίσκεται κοντά στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, δεξιά του ποταμού Άρδα σε απόσταση 4-5 χιλιομέτρων και είναι κτισμένο αμφιθεατρικά στη νότια πλευρά ενός λόφου. Απέχει 37 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Αδριανούπολης και άλλα τόσα βορειοδυτικά του Διδυμοτείχου. Ο οικισμός σχηματίστηκε στα τέλη του 16ου με αρχές του 17ου αιώνα.

Παραδοσιακη αρχιτεκτονική στο χωριό Ορτάκιοϊ της Θράκης

Κατά τον Ορτακηνό Κωνσταντίνο Αθανάσιο Μακρίδη (ή Ουζούνογλου όπως λέγονταν τότε), οι πρόγονοί του ήταν Ηπειρώτες κτίστες και λατόμοι όπου μεταφέρθηκαν εκεί για την κατασκευή του τεμένους του Σελίμ Β΄ της Αδριανουπόλεως τον 16ο αιώνα. Αντιθέτως ο δικηγόρος Σδόλλας πίστευε ότι οι Ορτακηνοί κατάγονται από το Βελεστίνο ή τα Τρίκαλα. Το 1675 το χωριό αριθμούσε περί τις 150 οικογένειες, όλες Ελληνικές. Κατά το 1790 το Ορτάκιοϊ κατά τον Ουζούνογλου καταστράφηκε από Γκιρτζαλίδες και Γενίτσαρους και οι κάτοικοι του διασκορπίστηκαν σε διάφορα χωριά και πόλεις της Θράκης. Επαναπατρίζονται αργότερα και στα τέλη του 19ου αιώνα με αρχές του 20ου η πόλη αριθμεί περισσότερους από 3000 Έλληνες κατοίκους. Σαν έδρα υποδιοικήσεως του νομού Αδριανουπόλεως, στην πόλη ήταν εγκατεστημένες αρκετές τουρκικές αρχές όπως το Επαρχείο, το Ειρηνοδικείο, το Ιεροδικείο, την Χωροφυλακή καθώς και το Σύνταγμα πεζικού. Για το λόγο αυτό, υπήρχαν και αρκετοί τούρκοι υπάλληλοι εγκατεστημένοι με τις οικογένειες τους.Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ήταν ελληνικό. Η επαρχία Λιτίτζης στην οποία ανηκε το Ορτάκιοϊ έλαβε την ονομασία της από την ομώνυμη κωμόπολη, που ήταν ανέκαθεν η έδρα της. Όταν όμως πυρπολήθηκε το 1770 από τους Τούρκους, η έδρα της επαρχίας μεταφέρθηκε στο Ορτάκιοϊ.

Οι Ορτακηνοί ασχολούνταν με το εμπόριο, την σηροτροφία, την γεωργία αλλά και με την κτηνοτροφία. Υπήρχαν ακόμα αρκετοί βιοτέχνες όπως ξυλουργοί, αμαξοποιοί, ράφτες, χαλκουργοί και υποδηματοποιοί. Κάθε Σάββατο σημειώνονταν μεγάλη εμπορική κίνηση στην εβδομαδιαία αγορά (παζάρι), όπου οι κάτοικοι των γύρω χωριών συγκεντρώνονταν για να πουλήσουν προϊόντα και να προμηθευτούν τα απαραίτητα. Επίσης, κάθε χρόνο στο πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου και μέχρι τέλους του μήνα, παρατηρούνταν μεγάλη αγοραστική δραστηριότητα για κουκούλια.

Λιθόκτιστο γεφύρι της περιοχής Ορτάκιοϊ.

Στα 1910 η παραγωγή κουκουλιών στο Ορτάκιοϊ είχε φτάσει τα 150.000 κιλά. Παράλληλα με τα καταστήματα, υπήρχαν δυο φαρμακεία, δυο ιατρεία, ενώ για τις νομικές υποθέσεις των κατοίκων υπήρχαν 2 δικηγόροι. Λειτουργούσαν επίσης δυο ξενοδοχεία και αρκετά χάνια, αφού το Ορτάκιοϊ αποτελούσε συγκοινωνιακό κόμβο μιας και συνδέονταν με δημόσια οδό με την Αδριανούπολη, το Διδυμότειχο και το Κίρτζαλι. Από το 1859-61 το Ορτάκιοϊ γίνεται η έδρα της Μητρόπολης Λητίτσης. Έτσι μαζί με την λιθόκτιστη εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα (1805) χτίστηκε και ο επιβλητικός μητροπολιτικός ναός του Προφήτη Ηλία (1872). Η δυναμική παρουσία του ελληνικού στοιχείου φαίνεται και από την έντονη εκπαιδευτική δράση που αναπτύσσει. Στην πόλη υπήρχαν μια αστική σχολή, ένα παρθεναγωγείο και ένα νηπιαγωγείο.

Ψηφιδωτό Ρωμαικής έπαυλης που ανακαλύφθηκε κοντά στο Ορτάκιοϊ.

Το Ορτάκιοϊ κατελήφθη από τους Βούλγαρους κατά τον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο για να επιστραφεί στην Τουρκία τον Σεπτέμβριο του 1913 με την συνθήκη της Κωνσταντινουπόλεως. Κατά την διάρκεια όμως του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου παραχωρήθηκε από την Τουρκία στη Βουλγαρία με την συνθήκη της 6 Σεπτεμβρίου 1915. Από εκείνη τη χρονική στιγμή οι Έλληνες κάτοικοι ξεκίνησαν να εγκαταλείπουν την πόλη. Ένας ακμαίος ελληνικός πληθυσμός εκπατρίστηκε από τις πατρογονικές του εστίες και οι κάτοικοί των κατέφυγαν πρόσφυγες στην ελεύθερη Ελλάδα όντες φορείς μιας μακραίωνης παράδοσης και ιστορίας.

Μικρός αριθμός Ορτακηνών εγκαταστάθηκανστο Νομό Έβρου. Η πλειονότητα όμως εγκαταστάθηκε στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία και ιδιαίτερα στην πόλη της Δράμας. Στη Δράμα δημιουργήθηκε από τους Ορτακηνούς πρόσφυγες ολόκληρη συνοικία με το όνομα ”Ορτακινά” και μάλιστα κεντρικη οδός ονομάζεται ως σήμερα ”οδός Ορτάκιοϊ”.  Τέλος, μνείαν ποιούμεθα του μακαριστού σεβάσμιου ιερέως και διδασκάλου του Ορτάκιοι της Θράκης πατρός Αποστόλου (Παπαποστόλου), που άφησε μνήμη αγαθή στην τοπική κοινότητα.

Μια άγνωστη ιστορική πτυχή:  Η ορκωμοσία των Θρακών αγωνιστών στη Μονή Κωνσταντίνου & Ελένης στο Ορτάκιοϊ στις 23 Σεπτεμβρίου 1907.

Στις αρχές του 20^ου  αιώνα, για την αντιμετώπιση της βουλγαρικής προπαγάνδας των κομιτατζήδων και την ενίσχυση του ελληνικού στοιχείου ιδρύθηκαν φιλεκπαιδευτικοί σύλλογοι στις κυριότερες πόλεις της Θράκης. Παράλληλα, με τη συμπαράσταση των προκρίτων, ιερέων, δασκάλων και άλλων φωτισμένων Ελλήνων της περιοχής δημιουργήθηκαν εθνικές επιτροπές στα σπουδαιότερα θρακικά κέντρα (Αδριανούπολη, Σαράντα Εκκλησιές, Σουφλί, Δεδέαγατς, Διδυμότειχο, Ορτάκιοϊ, Κεσσάνη κ.λ.π.) και αναπτέρωσαν το φρόνιμα του τοπικού Ελληνικού πληθυσμού οργανώνοντας ταυτόχρονα την αντίσταση του ελληνικού πληθυσμού. Στα πλαίσια αυτών των δράσεων – προάσπισης της ελληνικότητας της περιοχής και των πληθυσμών αλλά και της αναχαίτισης της βουλγαρικής θηριωδίας – έγινε η ορκωμοσία Θρακών αγωνιστών στην Ιερά Μονή Κωνσταντίνου και Ελένης του Ορτάκιοϊ στις 23 Σεπτεμβρίου 1907 με απώτερο στόχο της απελευθέρωση της περιοχής της Θράκης. Μια θρακική Αγία Λαύρα των αγωνιστών του νεότερου Ελληνισμού.

Δερβίσηδες και Άγιοι στη Μικρά Ασία

“Άγιε μου Γιώργη, κάνε το θαύμα σου”.

Την προσευχή αυτή κάνουν ακόμη οι Τουρκάλες στη Σινασσό της Καππαδοκίας, κι ας μην ξέρουν ακριβώς πώς σταυροκοπιούνται οι ορθόδοξοι χριστιανοί. Κρεμούν όμως τις ευχές τους προσεκτικά διπλωμένες σε μικρά χαρτάκια στο δεντράκι έξω από έναν παμπάλαιο υπόσκαφο ναό, που είναι αφιερωμένος στη μνήμη του στρατιωτικού αγίου. Την εικόνα αυτή μάς θύμισε η ωραία ομιλία της καθηγήτριας Ελισάβετ Ζαχαριάδου στο διεθνές συνέδριο Βυζαντίνου Πολιτισμού στους Δελφούς, με τίτλο «Η λατρεία των αγίων στους Τούρκους».

Η κ. Ζαχαριάδου έκανε μια ιστορική ανασκόπηση στην εποχή της βυζαντινής Μικράς Ασίας και στους κατοίκους της, που αποτελούσαν μια μειονότητα, η οποία σύμφωνα με το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης ήταν χριστιανική σχισματική. Στα εδάφη αυτά άρχισαν να εγκαθίστανται μετά το 1071, όταν ο βυζαντινός στρατός νικήθηκε στο Μαντζικέρτ από τον τουρκικό του Σελτζούκου σουλτάνου της Βαγδάτης. Έτσι, για πολλές δεκαετίες οι μουσουλμάνοι αποτελούσαν μειονότητα σε μια χώρα υπό τουρκική διοίκηση με κατά βάση χριστιανικό πληθυσμό. Οι νεοφερμένοι είχαν πρόβλημα στη διάδοση της θρησκείας τους, δηλαδή του Ισλάμ. Η θρησκεία εκείνων των Τούρκων ήταν βέβαια ισλαμική, αλλά όχι των μουσουλμάνων θεολόγων που το κήρυσσαν μέσα σε τζαμιά, αλλά ενός μυστικιστικού Ισλάμ, με κάποια ασκητική τάση, των λεγόμενων σούφι (sufi). «Ο σουφισμός διαδόθηκε με επιτυχία στη Μικρά Ασία από δερβίσηδες κι από σεΐχηδες που άρχισαν να έρχονται από άλλες ασιατικές χώρες και να εγκαθίστανται σε αυτή, κυρίως από το 1200 και πέρα. Τα κέντρα της λατρείας των σούφι δεν ήταν τα τζαμιά, αλλά τα σχετικά μικρά κτίσματα γνωστά ως τεκέδες (tekke), που ίδρυαν παντού», σύμφωνα με την κ. Ζαχαριάδου. Στους τεκέδες ασκούσαν τη λατρεία των αγίων τους. Γιατί φυσικά έχει και η ισλαμική θρησκεία αγίους, αλλά όχι μάρτυρες, όπως έχουμε στη δική μας θρησκεία. Ο μουσουλμάνος άγιος είναι δάσκαλος ή θεραπευτής/γιατρός ή στρατιωτικός και πάντως άνθρωπος που έζησε υποδειγματική ζωή. Οι τάφοι τους γίνονταν προσκυνήματα, κέντρα λατρείας, τόποι θεραπείας και πανηγυριών, όπου οι σούφι βοηθούσαν τους προσερχομένους να καταλάβουν καλύτερα το νόημα του Ισλάμ, ενός Ισλάμ λαϊκού, ανάμεικτου με προϊσλαμικές και τοπικές δοξασίες».

«Οι άγιοι αυτοί είχαν έρθει αρχικά από άλλες ισλαμικές χώρες, αλλά με την πάροδο του χρόνου άρχισαν να παρουσιάζονται γεννημένοι στην Τουρκία, οι γηγενείς άγιοι. Ο πιο γνωστός από αυτούς είναι ο μεγάλος μυστικιστής και ποιητής Τζελαλεδίν Ρουμί, ο ιδρυτής του τάγματος των Μεβλεβί δερβίσηδων, αυτών που εκτελούν τη λατρεία τους περιστρεφόμενοι γύρω από τον εαυτό τους. Ο Τζελαλεδίν Ρουμί γύρω στο έτος 1270, επισκεπτόταν συχνά τη Μονή του Πλάτωνα (Εφλατούν), στην περιοχή του Ικονίου, για να συζητεί θεολογικά προβλήματα με τους μοναχούς που ζούσαν σε αυτή». Μερικοί άγιοι των Τούρκων ταυτίστηκαν με τους αγίους των χριστιανών. Ενας από αυτούς είναι ο άγιος Γεώργιος, ο οποίος ταυτίστηκε με τον Χιζίρ-Ελιάς των Τούρκων. Γιορτάζεται στις 5-6 Μαΐου, άνοιξη, όπως περίπου και ο δικός μας. Στη γιορτή του συμμετείχαν όλοι, χριστιανοί και Τούρκοι, και ακολουθούσαν παραδόσεις που θύμιζαν τη λαϊκή γιορτή του κλήδονα, που ανάγεται στην αρχαιότητα. «Οι Τούρκοι λατρεύουν ως δικούς τους αγίους τον άγιο Γεώργιο τον Καππαδόκη, τον άγιο Θεόδωρο από τα Ευχάιτα (Τσορούμ), τον άγιο Νικόλαο, τον άγιο Αμφιλόχιο, που στον τάφο του στο Ικόνιο γίνονταν σύμφωνα με τους Τούρκους θαύματα, τον άγιο Χαράλαμπο». Κάποιοι από αυτούς ταυτίστηκαν με κάποιον Τούρκο άγιο, όπως ο άγιος Χαράλαμπος ταυτίστηκε στη Σινασσό με τον Χατζή Μπεκτάς, τον προστάτη των γενίτσαρων.

Η εξήγηση που δίνει η κ. Ζαχαριάδου για τη διάδοση των χριστιανικών αγίων στον τουρκικό πληθυσμό της Μικράς Ασίας οφείλεται στη σύνθεση των κατοίκων. Οι Τούρκοι νικητές αποτελούσαν μειονότητα και επηρεάστηκαν από την πλειονότητα, που είχε βαθιές ρίζες στη χώρα.

(από την Ελευθεροτυπία)

“Μήλο μου και μανταρίνι” ( Μικρά Ασία – Σμύρνη )

Μες στα γλυκά ματάκια σου
μες στα γλυκά σου κάλλη
εξέχασα σιγά σιγά
κάθε αγάπη άλλη

Μήλο μου και μανταρίνι
ό,τι πεις εσύ θα γίνει

Και τώρα που σ΄αγάπησα
τρελαίνομαι ολοένα
και χάνομαι και σβήνομαι
αγάπη μου στα ξένα

Έλα με τον ταχυδρόμο
που ‘ναι γρήγορος στο δρόμο

Πόσα θυμάμαι να σου πω
κι όταν σε δω τα χάνω
κι απ’ την αγάπη την πολλή
κοντεύω να πεθάνω

Έλα, έλα που σου λέγω
μην με τυραννείς και κλαίγω

Εγώ για ‘σένα τραγουδώ
και λες δε σ’ αγαπάω
και λες με τ’ άστρα του ουρανού
τις ώρες μου περνάω

Έλα, έλα με τα μένα
και θα ζεις χαριτωμένα

Διατηρητέο μνημείο μικρασιάτικος αργαλειός

Μπορεί ένας αργαλειός να κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο; Αν συνδέεται με την ιστορική μνήμη, στην προκειμένη περίπτωση αυτήν των προσφύγων της Μικράς Ασίας, ασφαλώς και μπορεί. Μάλιστα δεν πρόκειται για έναν αλλά για τρεις κάθετους αργαλειούς, οι οποίοι σώζονται σε καλή κατάσταση και προέρχονται από την «Ανατολική Ταπητουργία», όπως λεγόταν, στη Νέα Ιωνία Αττικής.

Το κτιριακό συγκρότημα λοιπόν, μπορεί να μην κηρύχθηκε διατηρητέο από το υπουργείο Πολιτισμού, εξ αιτίας της κακής κατάστασης στην οποία είχε περιέλθει αλλά αυτό το τμήμα του εξοπλισμού του, που διασώθηκε στο Κέντρο Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Πολιτισμού της Νέας Ιωνίας και στην Ένωση Σπάρτης Μικράς Ασίας συνδέεται άμεσα τόσο με την ιστορία της ταπητουργίας στην Ελλάδα όσο και με την τοπική ιστορική μνήμη, καθώς και την προσφυγική και εργατική ταυτότητα του τοπικού πληθυσμού.

Αυτοί είναι και οι λόγοι για τους οποίους η Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς πρότεινε την κήρυξη των αργαλειών από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, όπως και έγινε.

Όλοι οι αργαλειοί προορίζονταν για τη δημιουργία ταπήτων μεγάλων διαστάσεων, ποικίλων χρωματισμών και σχεδιαστικών μοτίβων, ο ένας από αυτούς μάλιστα μπορεί να τεθεί σε λειτουργία. Οπως φαίνεται όμως, κατά πάσα πιθανότητα δεν βρίσκεται εν ζωή κανείς από όσους εργάστηκαν σ΄ αυτούς. Αλλωστε κατά τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια αντικαταστάθηκαν από μηχανές ταπητουργίας.

Να σημειωθεί, ότι οι πρόσφυγες ήταν εκείνοι, που μεταλαμπάδευσαν την τέχνη της ταπητουργίας στον ελλαδικό χώρο, καθώς με εφαλτήριο τη Νέα Ιωνία δημιούργησαν εστίες ταπητουργίας σε όλη την Ελλάδα. Η περιοχή της Σπάρτης στη Μικρά Ασία, από όπου ήρθαν πολλοί από αυτούς υπήρξε μεγάλο ταπητουργικό κέντρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στο οποίο είχαν μαθητεύσει με εξαιρετικά αποτελέσματα, όπως φάνηκε από τη συνέχεια της δραστηριότητάς τους στην Ελλάδα, που είχε μεγάλη επιτυχία.

Πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ