Πριν από λίγο η Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξέλεξε Μητροπολίτη Σμύρνης τον Αρχιγραμματέα της Αγίας και Ιεράς Συνόδου, Αρχιμ. Βαρθολομαίο Σαμαρά.

Πρόκειται για την πρώτη εκλογή Μητροπολίτη Σμύρνης μετά την Μικρασιατική Καταστροφή. Τελευταίος Μητροπολίτης ήταν ο εθνοϊερομάρτυς άγιος Χρυσόστομος.

Ο Αρχιμανδρίτης Βαρθολομαίος Σαμαράς (κατά κόσμον Μιχαήλ) γεννήθηκε στα Άνω Λεχώνια Μαγνησίας14388473811798129382.jpg το 1972. Αποφοίτησε από το Πρότυπο Κλασικό Λύκειο Βόλου το 1990. Είναι πτυχιούχος του Τμήματος Φιλολογίας (ειδικότητας Κλασικής Φιλολογίας) της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Τμήματος Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του ιδίου Πανεπιστημίου.

VatholomaiosSamaras-341x205-1Το 1995 χειροτονήθηκε διάκονος και το 1996 πρεσβύτερος από τον Σεβ. Μητροπολίτη Σεβαστείας κ. Δημήτριο και διηκόνησε επί επτατετία στην Ι. Μητρόπολη Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας ως προϊστάμενος του Μητροπολιτικού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Ναούσης και υπεύθυνος διαφόρων τομέων της διακονίας της Μητροπόλεως αυτής. Το 2002 προσελήφθη στην Πατριαρχική Αυλή, αναλαβών καθήκοντα παρά την Αρχιγραμματεία της Αγίας και Ιεράς Συνόδου ως και γραμματέως διαφόρων Συνοδικών Επιτροπών. Το 2005 διωρίσθη Υπογραμματεύων και το 2011 Αρχιγραμματεύς της Αγίας και Ιεράς Συνόδου. Τυγχάνει πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του εν Αθήναις Ιδρύματος Υποστηρίξεως του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της ΜΚΟ OECUMENICA, ενώ μετέχει διαφόρων εκκλησιαστικών αποστολών, ιδιαιτέρως δε διορθοδόξου χαρακτήρα.

___________
Επίσης, η Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου εξέλεξε παμψηφεί, ως βοηθό Επίσκοπο του Οικουμενικού Πατριάρχη, τον αρχιμανδρίτη Κύριλλο Συκή, μέχρι τώρα ιερατικώς προϊστάμενο της Ορθόδοξης Κοινότητας Σμύρνης. Ο κ. Κύριλλος θα φέρει τον τίτλο του Επισκόπου Ερυθρών και θα είναι στην διάθεση του νέου ποιμενάρχη της πρωτεύουσας της Ιωνίας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η εκλογή χθες των δύο αρχιερέων συμπίπτει με την ημερομηνία (27 Αυγούστου με το παλαιό ημερολόγιο ― 9 Σεπτεμβρίου με το νέο) της πυρπόλησης της Σμύρνης το 1922.

Ο επίσκοπος Ερυθρών, Κύριλλος Συκής, γεννήθηκε στις 11 Νοεμβρίου του 1963. Βαφτίστηκε Ιωάννης και μαζί με το μεγαλύτερο αδερφό του, το Στρατή, και τη μικρότερη αδερφή του, την Παναγιώτα, ήταν τα τρία παιδιά του Γρηγόρη και της Κατερίνας Συκή, από την Αγιάσο. Η οικογένειά τους, καταγόταν από το Αϊβαλί και είχε περάσει στη Λέσβο λίγο πριν την καταστροφή του 1922, με μέριμνα του παππού του, που φρόντισε να φύγουν για να προλάβουν τις εξελίξεις, αφού επέστρεψε τραυματισμένος από τις μάχες.
Τελειώνοντας το Δημοτικό, έδωσε εξετάσεις και πέρασε στο Γυμνάσιο της Μυτιλήνης, από τους πρώτους στο νησί. Τελικά, επειδή είχε αγάπη προς την Εκκλησία, προτίμησε την Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή της Αθήνας, όπου σπούδασε με υποτροφία, έχοντας επιλεγεί από το διοικητικό συμβούλιο της Σχολής. Στη συνέχεια, εργαζόμενος για να βοηθήσει την οικογένεια του, ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Θεολογική Σχολή Αθηνών.
Το 1990 εκάρη μοναχός στο Μοναστήρι του Υψηλού, από μοναχούς του Αγίου Όρους, όπου πήγαινε τακτικά στο κελί του Αγίου Νικολάου του Χαλκιά, παίρνοντας πλέον το όνομα Κύριλλος. Ανήμερα του Σταυρού χειροτονήθηκε διάκονος και την επόμενη χρονιά πρεσβύτερος. Ως αρχιμανδρίτη και τοποθετείται υπεύθυνος του προσκυνήματος της Αγιάσου, ενώ παράλληλα ορίζεται ηγούμενος της Μονής Πιθαρίου.
Το 2001 ο Οικουμενικός Πατριάρχης του ζητά να αναλάβει τη διακονία της Μικράς Ασίας και τού απονείμει το οφφίκιο του Αρχιμανδρίτη του Οικουμενικού Θρόνου. Από τον Σεπτέμβριο του 2014 τοποθετήθηκε μόνιμα στην Σμύρνη και μέχρι σήμερα συνετέλεσε τα μέγιστα στην ανασύσταση της Ορθόδοξης Κοινότητας Σμύρνης.

Kyrillos+Sykis-1-1.jpg

Οἱ Ἑλληνικὲς Κοινότητες ἐν Αὐστρίᾳ, τοῦ Δρ. Θεοφάνους Πάμπα

Ἡ παρουσία τῶν Ἑλλήνων στὴν Αὐστρία ἀνάγεται στὴ ρωμαϊκὴ ἐποχὴ καὶ τεκμηριώνεται βάσει τῶν ἑλληνικῶν ἐπιγραφῶν τοῦ 1ου-3ου μ.Χ. αἰ., ποὺ ἔφερε στὸ φῶς ἡ ἀρχαιολογικὴ σκαπάνη στὸ Carnuntum. Στοὺς λεγεωναρίους του ἀνήκαν Ἕλληνες ἀπὸ τὴ Μακεδονία καὶ τὴν Κάτω Ἰταλία. Σὲ ἐπιτύμβιες στῆλες, βωμούς, τοίχους, κεραμικά, μεταλλικὰ πλακίδια καὶ ἄλλα ἀντικείμενα ἔχουν διατηρηθεῖ τὰ ὀνόματά τους: Διόδωρος, Ἀσκληπίδης, Πρωτόμαχος, Νόννος, Ποσειδώνιος, Φλῶρος, Σμυρναῖος, Μελεσίδικος. Ἡ Εἰδικίη δὲ εἶναι ἡ πρώτη γνωστὴ Ἑλληνίδα, ποὺ ἔχει ταφεῖ σὲ αὐστριακὸ ἔδαφος.

Gertrud_und_Theodora_Komnena.PNG

H Θεοδώρα Κομνηνή, ἀνεψιὰ τοῦ Αὐτοκράτορα Μανουὴλ Α΄ Κομνηνοῦ (στα δεξιά)

Σύναψη σχέσεων μεταξὺ Βυζαντίου καὶ Αὐστρίας στὴ μεσοβυζαντινὴ ἐποχὴ μαρτυροῦν δύο ἐπιγαμίες βυζαντινῶν πριγκιπισσῶν μὲ ἡγεμόνες τῆς πρώτης αὐστριακῆς δυναστείας τῶν Babenberg (976-1246). Ὁ δοῦκας Ἑρρίκος Β΄, ὁ ἐπωνομαζόμενος Jasomirgott (1107-1177), νυμφεύεται τὸ 1148 στὸ ναὸ τῆς Ἁγίας Σοφίας στὴν Κωνσταντινούπολη μὲ βυζαντινὴ ἱεροτελεστία τὴ Θεοδώρα Κομνηνή, ἀνεψιὰ τοῦ Αὐτοκράτορα Μανουὴλ Α΄ Κομνηνοῦ καὶ ὁ δοῦκας Λεοπόλδος Στ΄ ὁ ἔνδοξος (1176-1230) στὴ Βιέννη, πιθανὸν τὸ 1203, μία ἐπίσης Θεοδώρα, ἐγγονὴ τοῦ αὐτοκράτορα Ἀλεξίου Γ΄ ἀπὸ τὸν οἶκο τῶν Ἀγγέλων. Ἕνας τρίτος συχνὰ ἀναφερόμενος γᾶμος εἶναι ἀνυπόστατος, ἐπειδὴ στηρίζεται σὲ πλαστογράφημα τοῦ 18ου αἰ. Ἡ Ἅλωση τῆς Πόλης ἀπὸ τοὺς Ὀθωμανοὺς τὸ 1453 ἐπισφραγίζει τὸ τέλος τοῦ Βυζαντίου ὡς κράτος καὶ τὴν ἀνακοπὴ τῶν σχέσεων.

Ἔκτοτε καὶ μέχρι τὰ τέλη τοῦ 17ου αἰ. ἀναφέρονται μόνο σποραδικὰ ἐπισκέψεις Ἑλλήνων στὴ Βιέννη (Βησσαρίων, Λεόντιος, Εὐστράτιος, Φιλόπονος, Ἐμμανουὴλ Μουζίκιος κ.ἄ.). Οἱ ἀπαρχὲς τῆς ἐγκατάστασης Ἑλλήνων ἐμπόρων στὴν πόλη αὐτὴ δὲν προσδιορίζονται σαφῶς. Ὁ πρῶτος Ἕλληνας, ποὺ ἐμφανίζεται στὰ μητρῴα ἀποθανώντων, ποὺ τηροῦνται ἀπὸ τὴ Δημοτικὴ Ἀρχὴ τῆς Βιέννης ἤδη ἀπὸ τὸ 1648 εἶναι ὁ Παῦλος Λαγός (†2.3.1695). Οἱ ἐγκαταστάσης Ρωμιῶν πραματευτῶν ὑπηκόων τοῦ Ὀθωμανικοῦ Κράτους στὴ Βιέννη βάσει αὐτοκρατορικῶν προνομίων ἀρχίζουν οὐσιαστικὰ μετὰ τὴ δεύτερη πολιορκία τῆς Βιέννης (1683) καὶ τοὺς νικηφόρους πολέμους τῶν Ἁψβούργων ἐναντίον τῶν Ὀθωμανῶν, ποὺ ἕπονται. Οἱ συνθῆκες εἰρήνης τοῦ Κάρλοβιτς (1699), Πασσάροβιτς (1718), Βελιγραδίου (1739) καὶ οἱ συνακόλουθες ἐμπορικὲς συμφωνίες μὲ ἀμοιβαῖες τελωνειακὲς παραχωρήσεις, ποὺ συνομολογοῦνται μεταξὺ τῆς Ὑψηλῆς Πύλης καὶ τῆς Αὐτοκρατορίας τῶν Ἁμψβούργων, δημιουργοῦν εὐνοϊκὲς συνθῆκες γιὰ τὴν ἀνάπτυξη τοῦ ἐμπορίου. Ἡ ἀπὸ τὰ τέλη τοῦ 17ου αἰ. ἀλλαγὴ τῆς αὐστριακῆς πολιτικῆς ἔναντι τῶν ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν ἐπιτρέπει ἐπίσης στοὺς πιστούς της τὴν ἐλεύθερη ἄσκηση τῆς λατρείας τους κατὰ τὸ δόγμα καὶ τὸ τυπικὸ τῆς Ἀνατολικῆς Ἑκκλησίας.

Πόλης ἕλξης καὶ βασικὸς προορισμὸς τῶν Ἑλλήνων ἐμπόρων ὑπῆρξε ἡ Βιέννη. Ἡ γεωγραφική της θέση τὴν καθιστᾶ κέντρο τῶν ἐμπορικῶν τους ἐπιχειρήσεων, τὶς ὁποῖες ἐπεκτείνουν πρὸς κάθε κατεύθυνση. Καταφέρνουν γρήγορα νὰ ἐλέγχουν τὸ μεγαλύτερο μέρος τοῦ εἰσαγωγικοῦ καὶ ἐξαγωγικοῦ ἐμπορίου τῆς Ἁψβουργικῆς μὲ τὴν Ὀθωμανικὴ Αὐτοκρατορία καὶ νὰ καταστοῦν σημαντικοὶ οἰκονομικοὶ παράγοντες. Θεμελιώδους σημασίας γιὰ τὴ διατήρηση τῆς ἐθνικῆς καὶ θρησκευτικῆς ταυτότητος τῶν νεοεγκατεστημένων ἀποίκων ἦταν ἡ τάση τους γιὰ κοινοτικὴ ὀργάνωση μὲ ὅλους τοὺς σχετικοὺς θεσμούς, δηλαδὴ ἡ ἵδρυση ἐκκλησιῶν, νεκροταφείου, σχολείου, βιβλιοθήκης καὶ ἡ δημιουργία ταμείων ὑπὲρ τῶν φτωχῶν καὶ τοῦ σχολείου. Συγκροτοῦν ἐκτὸς ἀπὸ ἐμπορικὲς συντροφιὲς ἢ κομπανίες, δύο ἀδελφότητες (θεσμικὰ ἀναγνωρισμένες ἑνώσεις λαϊκῶν πρὸς ἐξυπηρέτηση ἐκκλησιαστικῶν σκοπῶν), οἱ ὁποῖες ἀποκτοῦν ἐπὶ Ἰωσὴφ Β΄ τὸ status τῶν ἐκκλησιαστικῶν κοινοτήτων καὶ ἐντάσσονται στὸ σύστημα τῶν ἐνοριῶν. Ἀρχαιότερη εἶναι ἡ Ἀδελφότητα τῶν Ἑλλήνων ὀρθοδόξων Ὀθωμανῶν ὑπηκόων τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ἱδρύθηκε πιθανότατα λίγο μετὰ τὴν ἀποσόβηση τοῦ ὀθωμανικοῦ κινδύνου ἀπό τὴ Βιέννη (1683). Ἡ συγκρότηση τῆς Ἀδελφότητας τῶν Ἑλλήνων αὐστριακῶν ὑπηκόων συμπίπτει σχεδὸν μὲ τὴν ἵδρυση τοῦ ναοῦ τῆς Ἁγίας Τριᾶδος. Ἡ πρόταση τῶν μελῶν της τὸ 1784 γιὰ ἀγορὰ τοῦ ρωμαικαθολικοῦ ναοῦ γιὰ κοινὴ λατρευτικὴ χρήση δὲν ἔγινε ἀποδεκτὴ ἀπὸ τὰ μέλη τῆς Ἀδελφότητας τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, πρᾶγμα ποὺ ὁδήγησε στὴν πόλωση.

Μεταξὺ τῶν δύο ἀδελφοτήτων εἶχε ἐπέλθει ἤδη σοβαρὴ ψυχολογικὴ διάσταση. Οἱ Ὀθωμανοὶ  ὑπήκοοι θεωροῦσαν τοὺς συμπατριώτες τους μὲ αὐστριακὴ ὑπηκοότητα ὡς ἀνθρώπους ποὺ ἀπαρνήθηκαν τὴν πατρικὴ γῆ, ὡς ὄργανα ἐξυπηρέτησης αὐστριακῶν συμφερόντων καὶ ὡς μὴ γνησίους ὑπερασπιστὲς τῶν συμφερόντων τῆς δούλης πατρίδος. Ἡ ἀντιπαράθεση αὐτὴ ὀφείλεται καὶ στὰ διαφορετικὰ ἢ ἀνταγωνιστικὰ οἰκονομικὰ καὶ κοινωνικὰ ἐνδιαφέροντα μεταξὺ τῶν δύο πλευρῶν.

Ὁ διαχωρισμὸς τῶν Ἑλλήνων τῆς Βιέννης σὲ δύο κοινότητες βάσει τοῦ κριτηρίου τῆς ὑπηκοότητας σὲ ὀθωμανικοὺς καὶ καισαροβασιλικοὺς ὀφείλεται σὲ διάταγμα τῆς Μαρίας Θηρεσίας τοῦ ἔτους 1774. Αὐτὸ ἐπέβαλλε στοὺς Ἕλληνες ὀθωμανοὺς ὑπηκόους γιὰ νὰ ἀποκτήσουν τὴν καισαροβασιλικὴ ὑπηκοότητα, προϋπόθεση γιὰ τὴν ἀπρόσκοπτη συνέχιση καὶ διεύρυνση τῶν ἐπιχειρησιακῶν τους δραστηριοτήτων, νὰ δώσουν ὅρκο πίστης στὴ μοναρχία καὶ νὰ ἐγκατασταθοῦν μόνιμα στὴν ἐπικράτειά της μὲ τὶς οἰκογένειές τους. Τὸ μόνο κοινὸ ποὺ διατήρησαν οἱ δύο κοινότητες ἦταν ἡ κοινὴ ἰδιοκτησία στὸ ἑλληνικὸ τμῆμα τοῦ νεκροταφείου Sankt Marx, ὅπου ἐνταφιάσθηκε ἡ πλειονότητα τῶν Ἑλλήνων καὶ πολλῶν ἄλλων ὀρθοδόξων ἐπὶ 102 χρόνια, ἀπὸ τὸ 1784 ἕως τὸ 1886.

Οἱ Ἕλληνες καίτοι συμπορεύθηκαν ἐκκλησιαστικὰ στὴν ἀρχὴ μὲ τοὺς ὁμόθρησκους Σέρβους, ἐπωφελούμενοι τοῦ γεγονότος, ὅτι οἱ Σέρβοι ἦταν οἱ πρῶτοι ὀρθόδοξοι ποὺ ἐξασφάλισαν τὸ 1690 μὲ δίπλωμα τοῦ Λεοπόλδου Α΄ τὸ προνόμιο θρησκευτικῆς ἐλευθερίας καὶ ἐκκλησιαστικὴς αὐτονομίας, ἐπεδίωξαν ἤδη ἀπ’ τὴν ἀρχὴ μὲ αὐτοκρατορικὰ προνόμια νὰ ἑδραιώσουν, διατηρήσουν καὶ αὐξήσουν τὴν ἐκκλησιαστική τους ἀνεξαρτησία. Τὰ αἴτια τῆς ἑλληνοσερβικῆς διαμάχης, ποὺ ὁδήγησαν σὲ οὐσιαστικὴ ἀπεξάρτηση ἀπό τὴ δικαιοδοσία τῆς σερβικῆς ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας καὶ δημιουργία ξεχωριστῶν κοινοτήτων ἦταν κυρίως ἡ γλώσσα τῆς λειτουργίας καὶ τῆς ἐκπαίδευσης, καθὼς καὶ ζητήματα ἐκκλησιαστικῆς ὀργάνωσης καὶ κυριότητας τῶν ναῶν. Ἦταν πρωτίστως μία  διαμάχη μεταξὺ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀρχῶν τῶν δύο ἐθνοτήτων, ἀλλὰ ὄχι μεταξὺ τῶν μελῶν τοῦ ἐθνικὰ μεικτοῦ ποιμνίου.

Ἡ ἀδελφότητα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου –κατόπιν ἐνεργειῶν ποὺ ὑποστηρίχθηκαν ἀπὸ τὸν πρίγκηπα Εὐγένιο τῆς Σαβοΐας ἐπέτυχε τὸ 1723 τὴν ἔκδοση αὐτοκρατορικοῦ προνομίου ἀπὸ τὸν Κάρολο Στ΄, τὸ ὁποῖο ἀναγνωρίσθηκε καὶ μὲ διάταγμα τοῦ Ἀνωτάτου Πολεμικοῦ Συμβουλίου στὶς 9 Ἰανουαρίου 1726. Σύμφωνα μὲ αὐτὸ ἐχορηγεῖτο στὴν Ἀδελφότητα τὸ δικαίωμα ἱδρύσεως τοῦ πρώτου ὀρθοδόξου παρεκκλησίου στὴ Βιέννη στὸ ὄνομα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου καὶ ἐλεύθερης τελέσεως τῆς θείας Λατρείας. Ἡ πρώτη ἕδρα τοῦ παρεκκλησίου ἦταν μικρὴ κατοικία στὸ Dempingerhof (Seitenstettengasse 4). Μετὰ ἀπὸ ἕξι χρόνια μεταφέρθηκε στὸ Steyerhof (Griechengasse 4). Ὁ ναὸς τέθηκε ἀρχικὰ στὴ δικαιοδοσία τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καὶ στὶς ἀκολουθίες μνημομνευόταν τὸ ὄνομα τοῦ Πατριάρχη. Μὲ ἔκδοση νέου αὐλικοῦ διατάγματος στὶς 2 Μαρτίου 1776 ἡ Μαρία Θηρεσία τερματίζει μία περίοδο ἀντιπαλότητας, κατοχυρώνοντας στὴν ἑλληνικὴ ἀδελφότητα ὁριστικὰ τὴν ἀποκλειστικὴ κυριότητα τοῦ ναοῦ καὶ τὸ δικαίωμα αὐτόνομης ἐκκλησιαστικῆς διοικήσεως. Τὰ παραχωρηθέντα τότε αὐτοκρατορικὰ προνόμια τῆς Μαρίας Θηρεσίας πρὸς τὴν Ἀδελφότητα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἀναγνώρισαν καὶ ἐπικύρωσαν μὲ νέα χρυσόβουλλα τρεῖς κατοπινοὶ αὐτοκράτορες, ὁ Ἰωσὴφ Β΄στὶς 3 Αὐγούστου 1782, ὁ Λεοπόλδος Α΄ στὶς 3 Νοεμβρίου 1791 καὶ ὁ Φραγκίσκος Β΄ στὶς 10 Ἰανουαρίου 1794.

5243022_web.jpg

Ο Ελληνικός Ναός Αγίου Γεωργίου Βιέννης, στην Griechengasse (οδός των Ελλήνων).

Τὸ 1803 οἱ νέοι ἰδιοκτῆτες τοῦ Steyerhof δὲν δέχονταν νὰ παρατείνουν τὴν ἐνοικίαση τῶν χώρων, ὄπου στεγαζόταν τὸ παρεκκλήσι καὶ ἡ οἰκία τοῦ ἐφημερίου. Τὴν ἴδια ἐποχὴ ὅμως προσφερόταν γιὰ πώληση δύο γειτονικὰ οἰκήματα. Τὸ ὑπ’ ἀριθ. 758 ὀνόματι „zum kleinen Küßdenpfennig-Haus” καὶ τὸ διπλανὸ ὑπ’ ἀριθ. 757 μὲ τὸ ὄνομα Wagner- ἢ Binder-Häuschen. Προέκυπτε ὅμως ἕνα σοβαρὸ πρόβλημα, ποὺ ἔχρηζε ἄμεσης λύσης, μιὰ καὶ ἡ Ἀδελφότητα δὲν δικαιοῦτο νομικὰ νὰ ἀποκτήσει ἰδιοκτησία, ἐπειδὴ τὰ μέλη της ἦταν Ὀθωμανοὶ ὑπήκοοι. Ἡ λύση δόθηκε μὲ τὴν βοήθεια τοῦ Ἕλληνα ἐμπόρου Γεωργίου Καραγιάννη (Georg Johann Ritter von Karajan), ὁ ὁποῖος ὡς καισαροβασιλικὸς ὑπήκοος εἶχε νομικὰ τὸ δικαίωμα ἀγορᾶς ἀκινήτων. Αὐτὸς ἐξουσιοδοτήθηκε στὶς 8 Ἰουνίου 1802 νὰ ἀγοράσει στὸ ὄνομά του γιὰ λογαριασμὸ τῆς Ἀδελφότητας τὰ δύο οἰκήματα μὲ σκοπὸ τὴν ἀνέγερση ναοῦ. Μὲ συμβόλαια ἀγορᾶς, ποὺ ὑπογράφηκαν τὸ οἴκημα 758 στὶς 27 Ἰουλίου 1802 καὶ γιὰ τὸ ἀρ. 757 στὴν 1 Μαΐου 1803 ἀγοράζεται τὸ μὲν πρῶτο ἔναντι τοῦ ποσοῦ τῶν 21.000 φιορινίων, τὸ δὲ δεύτερο ἔναντι 3.500. Ὁ Καραγιάννης παραδίδει στὴν Ἀδελφότητα ἐνυπόγραφη ἀπόδειξη γιὰ τὶς ὡς ἄνω ἀγορὲς στὶς 6 Ἰουλίου 1803. Ἀναλαμβάνει ἐπίσης τὴν ἐπιστασία τῆς οἰκοδόμησης. Ὁ θεμέλιος λίθος τέθηκε τὸ 1803 καὶ οἱ ἐργασίες κατασκευῆς μὲ ἀρχιμάστορα τὸν Franz Wipplinger, καθὼς καὶ ἐξωραϊσμοῦ ἀποπερατώθηκαν στὶς 2 Φεβρουαρίου 1806. Τὰ συνολικὰ ἔξοδα γιὰ τὴν ἀνοικοδόμηση τοῦ ναοῦ καὶ τῆς κοινοτικῆς οἰκίας ἀνῆλθαν στὸ ποσὸ τῶν 126.784 φιορινίων.  Κατόπιν ὑψηλῆς ἀποφάσεως στὶς 14 Δεκεμβρίου 1893, ἡ ὁποία γνωστοποιήθηκε μὲ διάταγμα τῆς κυβέρνησης στὶς 24 Ἰανουαρίου 1834, ἐκχωρήθηκε ἀπὸ τὸ Δημήτριο καὶ Θεόδωρο Καραγιάννη, κληρονόμους τοῦ Γ.  Καραγιάννη, ἡ ἰδιοκτησία τῶν ὑπὸ νέο ἀριθμὸ 713 δύο κτισμάτων στὴν Ἀδελφότητα. Τὸ 1897 ἀποφασίσθηκε καὶ τὸ 1898 ἀνακαινίσθηκε ὁ ἀποσαθρωμένος ναὸς μὲ δαπάνες τῆς κοινότητας καὶ τοῦ μεγάλου εὐεργέτη Νικολάου Δούμπα. Δημιουργήθηκε τότε ἡ σημερινὴ εἴσοδος στὴν Griechengasse, τὸ ἀνάγλυφο μὲ τὴ σκηνὴ τῆς δρακοκτονίας ἀπὸ τὸν Ἅγιο Γεώργιο στὸ Τύμπανο τοῦ ἀετώματος τῆς ἀνατολικῆς πρόσοψης καὶ ἡ ἀνέγερση κωδωνοστασίου μὲ σχέδια τοῦ ἀρχιτέκτονα Ludwig Tischler. Τὴν ἴδια χρονιὰ ἀνηγέρθη καὶ τὸ νέο μεγαλύτερο σπίτι τῆς κοινότητας (Hafnersteig 2-4).

Griechenkirche_Fleischmarkt_Wien.jpg

Η Ελληνική Εκκλησία της Αγίας Τριάδος Βιέννης, στην ιστορική συνοικία Fleiischmarkt, από γκραβούρα του 19ου αιώνα.

Μετὰ τὴν ἀπόρριψη τῆς πρότασής των γιὰ κοινὸ ναὸ καὶ κοινότητα, οἱ Ἕλληνες καισαροβασιλικοὶ ὑπήκοοι ἐπεδίωξαν ἀμέσως καὶ ἐπέτυχαν χάρης τὸ Διάταγμα Ἀνεξιθρησκίας (1781) τὴ συγκρότηση τῆς Κοινότητας τῆς Ἁγίας Τριᾶδος καὶ μετὰ ἀπὸ παραχώρηση τοῦ προνομίου ἀπὸ τὸν Ἰωσὴφ Β΄ (1787)  τὴ ἵδρυση τοῦ ὁμώνυμου μεγαλοπρεποὺς ναοῦ (Fleischmarkt 13). Τὸ διόροφο κτήριο, ἰδιοκτησία τοῦ κόμητος Joseph von Stockhammer, ἀγοράστηκε τὸ 1782 ἀπὸ τὴν κοινότητα ἔναντι 21.200 φιορινίων. Αὐτὴ μὲ ἔγκριση ποὺ ἔλαβε στὶς 29 Ἰανουαρίου 1783 ἐγκαινίασε στὸ πίσω τμῆμα ἁπλὸ ἀκόσμητο εὐκτήριο οἶκο καὶ βάσει διατάγματος τῆς αὐλικῆς καγκελαρίας τῆς 8ης Ὀκτωβρίου 1787  ἀνέθεσε στὸν ἀρχιτέκτονα Peter Mollner τὴν μετατροπή του σὲ ναό. Τὸ 1796 ἀνανεώθηκαν  καὶ ἐπικυρώθηκαν ἀπὸ τὸν Φραγκίσκο Β΄ τὰ προνόμια τῆς κοινότητος καὶ τῆς παραχωρεῖται ἡ ἄδεια γιὰ ἀνέγερση κωδωνοστασίου καὶ δημιουργία εἰσόδου στὴν alter Fleischmarkt. Τὸ 1833 ἀποφασίσθηκε ἡ ἀνακαίνιση καὶ ὁ καλωπισμὸς τοῦ ναοῦ, ἐργασίες ποὺ συνεχίσθηκαν καὶ τὴν περίοδο 1856-1858 ὑπὸ τὸν ἀρχιτέκτονα Poduschka. Τὴν ἐκτέλεση τῶν σχεδίων καὶ ἐργασιῶν γιὰ τὴν ἀναδιαμόρφωση τοῦ σπιτιοῦ τῆς κοινότητας ἔμπροσθεν τοῦ ναοῦ ἀνέλαβε κατόπιν ἐντολῆς τοῦ Σίμωνος Σίνα καὶ μὲ γενναιόδωρη δαπάνη τοῦ ὕψους 70.000 φιορινίων, ὁ περίφημος Δανὸς Ἀρχιτέκτονας Θεόφιλος Χάνσεν. Σ’ αὐτὸν ὀφείλεται μεταξὺ ἄλλων, ἡ διαμόρφωση τῆς σημερινῆς προσόψεως τοῦ σπιτιοῦ, τῆς εἰσόδου καὶ τοῦ διαδρόμου, ποὺ ὁδηγεῖ στὸ μονόχωρο κυρίως ναὸ σὲ βυζαντινίζοντα ρυθμό, ὥστε ἡ μὲν πρόσοψη νὰ δημιουργεῖ τὴν ἐντύπωση βυζαντινοῦ ναοῦ, ἡ δὲ πρώην δίοδος, νάρθηκα, καθὼς καὶ ἡ ἀνακατασκευὴ καὶ μετατόπιση τοῦ κωδωνοστασίου στὸ μπροστινὸ τμῆμα. Ὁ ἀνακαινισμένος ναὸς ἐγκαινιάσθηκε πανηγυρικὰ στὶς 21 Δεκεμβρίου 1858.

Στὸ δεύτερο ὄροφο τοῦ σπιτιοῦ τῆς κοινότητας βρίσκονται σήμερα οἱ αἴθουσες τῆς βιβλιοθήκης καὶ τῆς Ἑλληνικῆς Ἐθνικῆς Σχολῆς Βιέννης. Οἱ ἔφοροι τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινότητας τῆς Ἁγίας Τριᾶδος ἦταν ἐκεῖνοι, ποὺ ὑπέβαλλαν στὶς 22 Σεπτεμβρίου 1801 αἴτηση γιὰ χορήγηση ἄδειας ἵδρυσης σχολείου, ἡ ὁποία ἐγκρίθηκε μὲ διάταγμα, ποὺ ἐξέδωσε ἡ κυβέρνηση τῆς Κάτω Αὐστρίας στὶς 19 Μαΐου 1804. Ἔκτοτε καὶ μέχρι σήμερα λειτουργεῖ τὸ σχολεῖο καὶ προσφέρει δωρεὰν παιδεία στὰ παιδιὰ τῆς Ὁμογένειας. Αὐτὸ στεγάσθηκε ἀρχικὰ στὸ παλαιὸ σπίτι, δίπλα στὶς κατοικίες τῶν ἱερέων, λειτούργησε κατόπιν ἐπὶ δεκαετίες στὸ σπίτι τῆς ὁδοῦ Sonnenfelsgasse 17, ποὺ κληροδότησε ὁ ἔμπορος Κυριάκος Πολύζος στὸ σχολεῖο γιὰ τὶς ἀνάγκες του, γιὰ νὰ μεταφερθεῖ στὴν παλιά του ἕδρα μετὰ τὴν ἀνακαίνιση καὶ νὰ ξαναρχίσει τὴ λειτουργία του ἀπὸ τὸ πρῶτο ἐξάμηνο τοῦ 1858/1859. Τὴν ἀπρόσκοπτη λειτουργία τόσο τοῦ ναοῦ, ὅσο καὶ τῆς Σχολῆς φροντίζει ἡ κοινότητα τῆς Ἁγίας Τριᾶδος, ἐνῶ τὸ ἑλληνικὸ κράτος συμβάλλει διαθέτοντας τὸ διδακτικὸ προσωπικό. Τὸ σχολεῖο μετὰ τὸν Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ἀκολουθεῖ τὴν ἑλληνικὴ κρατικὴ ἐκπαιδευτικὴ πολιτική. Στοὺς πιὸ γνωστοὺς δασκάλους τῆς Σχολῆς συγκαταλέγονται οἱ: Θεόκλητος Φαρμακίδης, Ἄνθιμος Γαζής, Κωνσταντῖνος Κούμας, Βασίλειος Παπαευθυμίου, Νεόφυτος Δούκας κ.ἄ.

Στὸν πρῶτο ὄροφο βρίσκεται ἡ αἴθουσα συνεδριάσεων τῆς κοινότητας, ἡ ὁποία, ὅπως καὶ αὐτὴ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου, ἤδη ἀπὸ τὴν ἵδρυσή της ἀναγνώριζε ὡς ἀνώτατη πνευματικὴ ἡγεσία της τὸν Οἰκουμενικὸ Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως. Σήμερα ἑδρεύει στὸ χῶρο αὐτὸ ἡ Ἱερὰ Μητρόπολις Αὐστρίας, Ἐξαρχία Οὑγγαρίας καὶ Μεσευρώπης.  Τὸ 1924 ἱδρύθηκε ἀπὸ τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο ἡ Μητρόπολις Κεντρώας Εὐρώπης, στὴν ὁποία ὑπήχθησαν οἱ ἑλληνορθόδοξες κοινότητες Αὐστρίας, Οὑγγαρίας καὶ Ἰταλίας. Πρῶτος μητροπολίτης ἐξελέγη ὁ ἀπὸ Ἀμασείας Γερμανὸς Καραβαγγέλης. Μετὰ τὸ θανατό του (11.7.1935) καὶ λόγῳ τῶν διεθνῶν πολιτικῶν συνθηκῶν συγχωνεύθηκε μὲ αὐτὴ τῶν Θυατείρων στὸ Λονδίνο. Στὶς 17 Φεβρουαρίου 1963 τὸ Οἰκουμενικὸ Πατριαρχεῖο ἵδρυσε τὴ Μητρόπολη Αὐστρίας, Ἐξαρχία Οὑγγαρίας καὶ Μεσευρώπης. Πρῶτος Μητροπολίτης ἐξελέγη ὁ Χρυσόστομος Τσίτερ, ανηψιός του αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης, του οποίου το όνομα έφερε. Δεύτερος Μητροπολίτης ἐξελέγη ἀπό τὸ 1991 ἕως τὸ 2011 ὁ Μιχαὴλ Στάϊκος καταγόμενος εκ μητρός ἀπό τὴ Σμύρνη. Τὸ 2011 ἐξελέγη νέος Μητροπολίτης ὁ Ἀρσένιος Καρδαμάκης. Ἡ Μητρόπολη συντονίζει τὸ ἔργο τῶν δύο κοινοτήτων, τοῦ σχολείου καὶ προάγει τὴ θρησκευτικὴ ζωὴ τῆς ὁμογένειας καὶ διαδραματίζει ρόλο στὴν οἰκουμενικὴ κίνηση.

Οἱ δύο ἱστορικὲς ἑλληνορθόδοξες κοινότητες τῆς Βιέννης, μὲ τοὺς θεσμοὺς ποὺ δημιούργησαν, προσπάθησαν νὰ διατηρήσουν στὴν ξενιτιὰ τὴν ἐθνικὴ συνείδηση, τὴ θρησκευτικὴ ταυτότητα, τὸν πολιτισμὸ καὶ τὶς παραδόσεις τῶν Ἐλλήνων. Ἔχουν νὰ ἐπιδείξουν σημαντικότατο κοινωνικό, φιλανθρωπικό, ἐκπαιδευτικὸ καὶ ἐθνικὸ ἔργο. Αὐτὸ κατέστη δυνατὸ χάρη στὶς προσόδους πολυαρίθμων ἱδρυμάτων καὶ κληροδοτημάτων, καθὼς ἐπίσης δωρεῶν καὶ ἐτησίων οἰκονομικῶν εἰσφορῶν τῶν μελῶν τους. Ἐπὶ γενεὲς τὸ ταμεῖο φτωχῶν προσέφερε οἰκονομικὴ βοήθεια στοὺς ἀπόρους τῶν κοινοτήτων, τὸ σχολικὸ ταμεῖο βασικὴ παιδεία καὶ ὑποτροφίες. Συνέδραμαν οἰκονομικὰ πολλὲς κοινότητες τῆς ἑλληνικῆς διασπορᾶς, πρὸ πάντων ὅμως ἐνίσχυσαν ποικιλοτρόπως τὸ δοῦλο Γένος. Ἀνήκουν στοὺς πρωτοπόρους συντελεστὲς τῆς πνευματικῆς του Ἀνάστασης καὶ Ἐθνικῆς Παλιγγενεσίας. Στὶς ἑλληνικὲς κοινότητες καὶ στὴν ἑλληνορθόδοξη Ἐκκλησία ὑπὸ τὴν ποιμαντορία τῆς Μητρόπολης, ἐκτὸς ἀπὸ τὴ συνέχιση τοῦ παραδοσιακοῦ τους ἔργου, ἐναπόκειται στὸ μέλλον ἡ διαφύλαξη καὶ ἀνάδειξη τῆς πλούσιας ἱστορικῆς καὶ πολιτιστικῆς κληρονομιᾶς. Μπορεῖ νὰ λειτουργήσουν ὡς γέφυρες ἐπικοινωνίας καὶ ἐνδυνάμωσης τῶν σχέσεων μεταξὺ Αὐστρίας καὶ Ἑλλάδας.

______________

Πηγές:
http://www.metropolisvonaustria.at/index.php/gr/
http://www.meinbezirk.at/donaustadt/lokales/die-georgskirche-am-hafnersteig-m5243022,724537.html

Η Εκπαίδευση στη Μικρά Ασία

Φεβρουαρίου 20, 2016

Σχολές, Ακαδημίες, Σχολεία, Αρρεναγωγεία και Παρθεναγωγεία της Μικράς Ασίας

evaggelikijpg

Η Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης. Ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της πόλης ιδρυθέν το 1733.

Ευαγγελική Σχολή Σμύρνης (1733)

Μουσείον και Βιβλιοθήκη της Ευαγγελικής Σχολής Σμύρνης

Ομήρειο Παρθεναγωγείο Σμύρνης (1881)

Κεντρικό Παρθεναγωγείο  Αγίας Φωτεινής Σμύρνης (1830)

Ελληνικόν Παιδαγωγείον Σμύρνης (1851)

Φιλολογικό Γυμνάσιο Σμύρνης (1809), με πνευματικό ηγέτη τον Αδαμάντιο Κοραή

Ελληνικόν Εκπαιδευτήριον Ικονίου

Κεντρική Ελληνική Σχολή Προύσης

Αστική Σχολή Δεμιρδεσίου (Προύσης)

Λουιζίδειος Σχολή Μάκρης

Λουιζίδειος Σχολή Λιβισίου

Αναξαγόρειος Σχολή Βουρλών

Ακαδημία Κυδωνιών, Αϊβαλί (1800)

Θεολόγεια Εκπαιδευτήρια Φιλαδέλφειας

Κρηναία Σχολή Αρρένων (1879)

Σχολές Μονής Ταξιαρχών στην Καισάρεια

Αστική Σχολή Προκοπίου

Αστική Σχολή Αττάλειας

Σύλλογος «Φιλεκπαιδευτική Αδελφότης Πρόοδος», Κασαμπάς

Ιερατική Σχολή Μονής Προδρόμου στο Ζιντζίντερε

Ιεροδιδασκαλείο του Συλλόγου Μικρασιατών «Ανατολή» στην Πάτμο (1900)

Ενοριακά σχολεία Σμύρνης που λειτουργούσαν ως το 1922 ήταν: Αγίας Αικατερίνης, Αγίου Δημητρίου (Χατζηαντώνειος), Αγίου Κωνσταντίνου και Τιμίου Προδρόμου.

και με αποκορύφωμα της εκπαίδευσης το Ιωνικό Ελληνικό Πανεπιστήμιο Σμύρνης που δεν πρόλαβε να λειτουργήσει καθώς τις έτοιμες εγκαταστάσεις του »πρόλαβε»  η Μικρασιατική Καταστροφή.

 

Η εκπαίδευση των Μικρασιατών ξεκίνησε από τους νάρθηκες των εκκλησιών και των μοναστηριών, γαλουχήθηκε στα χέρια απλοϊκών αλλά ακαταπόνητων ιερωμένων κι αυτοδίδακτων λαϊκών, ανδρώθηκε στους περιβόλους των ενοριακών ναών, όπου στεγαζόταν τα σχολεία, κι έγινε θεσμός, που αναζωπύρωσε το φρόνημα και τόνωσε την εθνική συνείδηση των σκλάβων με τη δραστηριότητα των κατά τόπους μητροπολιτών, του Οικουμενικού Πατριαρχείου, των κοινοτικών αρχών και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας.

Βάση της εκπαίδευσης ήταν το κοινοτικό σχολείο, που αποτελούσε εξέλιξη των πρώτων σχολείων, των γνωστών παιδαγωγείων ή γραμματοδιδασκαλείων, όπου δίδασκάν αυτοσχέδιοι συνήθως δάσκαλοι, οι γραμματιστές. Τα γραμματοδιδασκαλεία διατηρήθηκαν σ’ απομονωμένες περιοχές μέχρι το 1922! Παράλληλα με το κοινοτικό υπάρχει και το ιδιωτικό που γνώρισε ιδιαίτερη άνθηση στη Σμύρνη. Τα κοινοτικά σχολεία διακρίνονται στα απλά κοινοτικά σχολεία και τις Κεντρικές σχολές. Η Κεντρική όμως σχολή είναι συνήθως σχολείο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

Το κοινοτικό σχολείο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης παρουσιάζει τις μορφές: Αρρεναγωγείο, Παρθεναγωγείο, Νηπιαγωγείο. Στη Μ. Ασία, μόνον όταν η κοινότητα ήταν πολύ μικρή ή τα οικονομικά της περιορισμένα, υπήρχαν μικτά δημοτικά σχολεία. Προϋπήρξαν βέβαια τα αρρεναγωγεία, που ήταν εξέλιξη των γραμματοδιδασκαλείων, κι ακολούθησαν τα παρθεναγωγεία αργά αλλά σταθερά, για να γενικευτούν σ’ όλες τις κοινότητες της Μ. Ασίας.

Σχεδόν παράλληλα με την καθιέρωση του παρθεναγωγείου δημιουργείται και ο θεσμός του νηπιαγωγείου. Τα έτη φοίτησης στα σχολεία αυτά δεν ήταν προκαθορισμένα, αλλά ποίκιλαν ανάλογα με τα οικονομικά της κοινότητας και την πολιτιστική στάθμη των κατοίκων. Αρχικά στα κοινά δημοτικά σχολεία εισάγεται η αλληλοδιδακτική μέθοδος από τον Φιλιππουπολίτη Γεώργιο Κλεόβουτο το 1819, που γενικεύεται βαθμηδόν σ’ όλη τη Μ. Ασία για περισσότερο από 50 χρόνια. Τα αλληλοδιδακτικά σχολεία επιβλήθηκαν για λόγους οικονομικούς, αφού στις δύο πρώτες τάξεις δίδασκαν οι μεγαλύτεροι μαθητές, αλλά και γιατί ανταποκρινόταν στις παιδαγωγικές αντιλήψεις της εποχής.

Παράλληλα με την αλληλοδιδακτική μέθοδο χρησιμοποιήθηκε κι η συνδιδακτική μέθοδος, που αποσκοπούσε στη δημιουργία μικτών σχολείων, αλλά απ’ ότι γνωρίζουμε η μέθοδος αυτή χρησιμοποιήθηκε κυρίως στα σχολεία της Σμύρνης.

Οι απόφοιτοι των αλληλοδιδακτικών σχολείων μπορούσαν να συνεχίσουν τη φοίτησή τους στα ελληνικά σχολεία, που αντιστοιχούσαν με τα παλαιότερα δικά μας σχολαρχεία. Κάθε ελληνική κοινότητα ανάλογα με τα οικονομικά της και τον αριθμό των μαθητών της είχε κοντά στο δημοτικό της σχολείο (αλληλοδιδακτικό ή όχι) ολόκληρο ελληνικό σχολείο (τριετές) ή μία ή δύο τάξεις του προσαρτημένες στο δημοτικό. Ωστόσο οι δάσκαλοι των ελληνικών σχολείων είχαν ανώτερη μόρφωση από τους αλληλοδιδάκτες, που συνήθως μόλις είχαν τελειώσει τη σειρά των ελληνικών μαθημάτων.

Τα αλληλοδιδακτικά σχολεία καταργούμενα σιγά – σιγά αντικαθίσταντο από τις αστικές σχολές, που συνήθως ήταν επτατάξιες. Τα επτατάξια αυτά δημοτικά σχολεία αντιστοιχούσαν με τα εξατάξια της ελεύθερης Ελλάδας κι έλαβαν την αρχή τους από το παράδειγμα της Κωνσταντινούπολης, όπου για πρώτη φορά εφαρμόστηκαν, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Οι αστικές σχολές της Μ. Ασίας δεν είναι αυτό, που ονομάζουμε εμείς δημοτικό σχολείο, αλλά ένας αυτοτελής παιδευτικός κύκλος μαθημάτων, που αποσκοπεί στην παροχή ωφέλιμων γνώσεων, την κατάρτιση γραμματισμένων ανθρώπων των κοινοτήτων για τη διοίκησή τους (δημογερόντων, εφόρων, επιτρόπων, γραμματέων Μητροπόλεων) και τη δημιουργία ικανών προσώπων για το μικρεμπόριο, για την καλύτερη καλλιέργεια των κτημάτων και την αποδοτικότερη εξάσκηση των λοιπών πρακτικών επαγγελμάτων.

Οι αστικές σχολές ήταν κυρίως αρρεναγωγεία και μόνο, όταν δεν υπήρχε στην κοινότητα παρθεναγωγείο φοιτούσαν και κορίτσια σ’ αυτές. Κανόνας στην Μικρασιατική εκπαίδευση ήταν ο χωρισμός της εκπαίδευσης των αγοριών από τα κορίτσια. Έτσι παράλληλα με τα δημοτικά σχολεία ή αλληλοδιδακτικά ή αστικές σχολές ή αρρεναγωγεία υπήρχαν και τα παρθεναγωγεία, που σαν θεσμός εμφανίζεται μετά την ίδρυση των αρρεναγωγείων, στεγάζονται σε δευτερότερα κτίρια, η φοίτηση σ’ αυτά είναι μικρότερη κατά 1-3 χρόνια και σε οικονομική κρίση της κοινότητας συγχωνεύονται με τα αρρεναγωγεία ή συνυπάρχουν με άλλο τύπο σχολείων της Μ. Ασίας, τα νηπιαγωγεία, σαν νηπιοπαρθεναγωγεία.

Σκοπός των παρθεναγωγείων ήταν η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας από τα κορίτσια για την πληρέστερη ένταξή τους στην εθνική κοινότητα του μικρασιατικού ελληνισμού, η ανάγκη της γνωριμίας ενός γλωσσικού οργάνου για την αλληλογραφία με τους μακριά από την πατρίδα ξενιτεμένους συνήθως συζύγους τους, η δυνατότητα να παρακολουθήσουν και να βοηθούν τη μόρφωση και την αγωγή των παιδιών τους αργότερα, η μετάδοση γνώσεων υγιεινής, καθαριότητας, μαγειρικής, ραπτικής, κοπτικής, κεντημάτων κλπ. Ήδη πριν από το 1856 ο θεσμός των παρθεναγωγείων ήταν γνωστός σ’ όλη τη Μ. Ασία.

Μαζί με τα αρρεναγωγεία και τα παρθεναγωγεία γενικευμένος ήταν στο μικρασιατικό χώρο ο θεσμός των νηπιαγωγείων. Τα νηπιαγωγεία στη Μ. Ασία είχαν ιδιαίτερο σκοπό, διάφορο από των δικών μας νηπιαγωγείων. Τα νήπια συμπληρώνοντας το τέταρτο έτος τους μέχρι το έκτο ή από το πέμπτο, όπου αυτά ήταν πολλά και η νηπιαγωγός μία, φοιτούσαν στο νηπιαγωγείο, για να ακούσουν και να μαθαίνουν τα ελληνικά, που είχαν χάσει οι τουρκόφωνοι γονείς τους. Επίσης υπήρχαν και πρότυπα δημοτικά σχολεία.

Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Στις έδρες των μητροπόλεων, στις μεγάλες πόλεις, σε φημισμένα μοναστήρια ή στο κέντρο μεγάλων αγροτικών συνοικισμών είχαν ιδρυθεί Κεντρικές σχολές ή κοινοβιακά σχολεία αρρένων ή θηλέων με οικοτροφεία για τα παιδιά, που έρχονταν από μακριά. Οι Κεντρικές σχολές είχαν ολόκληρο ελληνικό σχολείο και τάξεις ή και πλήρες γυμνάσιο.

Μετά τον κύκλο των μαθημάτων των ελληνικών σχολείων ή των ολοκληρωμένων αστικών σχολών υπήρχε το Γυμνάσιο, όπου δίδασκαν πτυχιούχοι του πανεπιστημίου Αθηνών ή ευρωπαϊκών πανεπιστημίων ή απόφοιτοι ιερατικών σχολών.
Προτού να ιδρυθεί ένα γυμνάσιο δημιουργούνταν τάξεις γυμνασιακές στα ελληνικά σχολεία ή στις αστικές σχολές. Όταν συμπλήρωναν τις τρεις πρώτες γυμνασιακές τάξεις, σχηματιζόταν το ημιγυμνάσιο. Έπειτα από το γυμνάσιο υπήρχαν στη Μ. Ασία Ιερατικές Σχολές, που ιδρύθηκαν για να μορφώνουν ιερείς και δασκάλους για τις ελληνικές κοινότητες όλης της Ανατολής. Κοντά στα ημερήσια σχολεία δημιουργήθηκαν σε πολλά μέρη της Μ. Ασίας και νυχτερινές σχολές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Σχετικά με την επαγγελματική αποκατάσταση των νέων είχαν ιδρυθεί και λειτουργούσαν στη Μ. Ασία πλήθος από επαγγελματικά σχολεία. Πέρα από τις διάφορες μορφές και βαθμίδες του κοινοτικού σχολείου που αναφέραμε, δεν έλειψε από το χώρο της μικρασιατικής εκπαίδευσης κι η ιδιωτική πρωτοβουλία. Τελειώνοντας την αναφορά αυτή για τα είδη των Μικρασιατικών σχολείων δεν πρέπει να παραλείψουμε και τα Ορφανοτροφεία, που είχαν ιδρυθεί σε πόλεις, επαρχιακά κέντρα και μοναστήρια της Μ. Ασίας. Μέσα στα ορφανοτροφεία αυτά λειτουργούσαν δημοτικά σχολεία για την παροχή στοιχειωδών γνώσεων στα ορφανά.

Πηγές:
Τα σχολεία της Σμύρνης – Νικολάου Παπαχρυσού (http://www.delfini1922.gr/mikrasiatika_13.php)
Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού

Ο Ζάλλογος της Μικρασίας

Φεβρουαρίου 3, 2016

Ζάλογγος__Ήπειρος 1803
Αραπίτσα Νάουσας__Μακεδονία 1822
Πετρωτά Σμύρνης__Μικρά Ασία 1922

_

Οι Μικρασιάτισσες που έπεσαν στον γκρεμό των Πετρωτών Σμύρνης για να μην ατιμωθούν από τους Τσέτες το 1922

97178_Prosfyges-864x400_c.jpg

_
Η αληθινή μαρτυρία του Αλέξη Αλεξίου που έφτασε πρόσφυγας στην Ελλάδα το ‘22:
Γεννήθηκα στη Σμύρνη το 1910, στη συνοικία Αγίας Αικατερίνης, κόντά στον κινηματογράφο «Φοίνικα» απέναντι στο μπακάλικο του Πανανού του Μπιτσακτσή. Ο πατέρας μου ήταν μανιφατουριέρης, που λένε εδώ, είχε εμπορικό, κοντά στον Άη Γιώργη, ο δε παππούλης μου ήταν ο περίφημος παιχνιδάτορας, που έπαιζε βιολί, ο Γιάγκος ο Βλάχος. Για να μάθω γράμματα στην αρχή με στείλαν οι γονείς μου στο σχολείο του Νεστορίδη και συνέχεια στου Πασχάλη. Θυμούμαι που μας μαθαίνανε και τραγουδούσαμε τον εθνικό μας ύμνο μ’ ελληνικά λόγια, αλλά στη μελωδία του αγγλικού ύμνου: «ο Θεός σώζει τον βασιλέα». Κάναμε γιορτές κάθε 25 Μαρτίου∙ ντυνόμασταν τσολιάδες και με άλλες εθνικές ενδυμασίες τα κορίτσια. Αφού βέβαια ο διευθυντής της Σχολής Νεστορίδη έβαζε φύλακες όξω από το σχολείο. Δύο Μαίου του 1919 έγινε η ελληνική Κατοχή. Πήγα στο «Quai» με τους γονείς μου. Όλη η Σμύρνη γιόρταζε, ήταν σαν Πάσχα, ακούγονταν κανονιές από τα καράβια, παντού κυμάτιζε η γαλανόλευκη. Όλοι φορούσαμε στο στήθος μας εθνικές κονκάρδες. Όλοι τρέχαν στην προκυμαία κοπάδια, κοπάδια∙ ξεφώνιζαν και τραγουδούσαν. Όλοι βιάζονταν να δούνε τα ευζωνάκια, τον ελληνικό στρατό, τα ελληνικά καράβια: τον «Αβέρωφ», τον «Ατρόμητο», το «Λέοντα».
Έζησα τις αξέχαστες στιγμιές της λευτεριάς. Εμείς δεν πήραμε είδηση τη μάχη που δόθηκε, γιατί δεν ήμασταν προς το κονάκι αλλ΄ αντίθετα μετά από το θέατρο Σμύρνης, προς την Πούντα. Αργότερα μάθαμε ότι η φάλαγγα των ευζώνων έμπαινε στην πλατεία του διοικητηρίου και την χτύπησαν από το αρχηγείο της χωροφυλακής, από τις φυλακές, από την τουρκική συνοικία. Χτυπήθηκαν δέκα ευζωνάκια∙ τα δύο πέθαναν και πάρα πολύς κόσμος πνίγηκε στη θάλασσα από το σπρώξιμο που κάναν, γιατί θέλαν να φύγουν γρήγορα να σώσουν τη ζωή τους. Τα τάγματα ευζώνων σταμάτησαν την αντίσταση. Κοντά στο σπίτι μας βρισκόταν το γήπεδο του αθλητικού ομίλου Απόλλων Σμύρνης∙ εκεί είχε στραποδεύσει ελληνικός στρατός. Η μητέρα μου από ενθουσιασμό κι αγάπη για τα νέα παλικάρια μου έδινε και τους πήγαινα, μαζί με άλλα παιδιά, διάφορα εκλεκτά τρόφιμα.
Τα πρώτα μηνύματα της Καταστροφής μας ήρθαν με την οπισθοχώρηση του στρατού μας. Είδα αξιωματικούς στο δρόμο που ξύλωναν και πετούσαν τα γαλόνια και τα παράσημα τους, κι εγώ ζητούσα ο ανόητος από τους γονείς μου να μου βρούνε τέτοια γαλόνια κι εκείνοι αγανακτισμένοι με ξυλοφόρτωσαν. Τα σημάδια της Καταστροφής ήταν ακόμα πιο έντονα, όταν φθάσαν από τα Θείρα συγγενείς μας κατατρεγμένοι και τους φιλοξενήσαμε. Μετά από λίγες μέρες κάναν την εμφάνιση τους τα ταγκαλάκια (Ταγκαλάκια ονομάζανε τους Τούρκους χωρικούς με κοντά βρακιά και γκέτες που είχε επιστρατέψει ο Κεμάλ). Ο κόσμος τρομοκρατήθηκε. Πότε-πότε ακούγονταν και μακρινές κανονιές. Είπαν οι δικοί μου πως ο Πλαστήρας πολεμά στην περιοχή του Τσεσμέ. Εκεί στις συζητήσεις των μεγάλων άκουα για τους Τσέτες∙ όσο περνούσαν οι μέρες καταλάβαινα ότι κάτι μεγάλο κακό ήταν να γίνει, γιατί κάθε βράδυ οι γονείς μου έπαιρναν εμένα, τον αδερφό μου και την αδερφή μου που ήταν λεχούδι και πηγαιναμε και κοιμόμασταν σε μια φράγκικη οικογένεια στο φαρδύ της Καθεδράλης, γιατί η κυρία του σπιτιού ήταν φιλενάδα της μητέρας μου. Μέναμε στο δώμα και κάθε πρωί που ηπηγαίναμε πίσω στο σπίτι μας ήταν αδύνατο να μη δούμε στους δρόμους ανθρώπους με τα νυχτικά τους, τους οποίους χτυπούσαν με τους υποκόπανους και τους παίρναν τα ταγκαλάκια.
Ένα μεσημέρι έγινε μεγάλη φασαρία και κακό, μαθεύτηκε ότι οι Τούρκοι βάλαν φωτιά στην συνοικία της Αρμενίας. Είχα ένα προαίσθημα. Μια κατάθλιψη μου βάραινε τη ψυχή και δεν μπορούσα να το εξηγήσω. Δεν αργήσαμε να δούμε τους πρώτους καπνούς της φωτιάς. Δεν θυμούμαι αν την ίδια μέρα ή έπειτα από μερικές μέρες ο κόσμος άρχισε να φεύγει από τη Σμύρνη, γιατί η φωτιά όλο μεγάλωνε. Από κει φύγαμε∙ πήγαμε και μείναμε στο σπίτι της αδελφής της νενές μου που ήταν στην Πούντα, γιατί εκείνη ήταν παντρεμένη με έναν Ιταλό και βέβαια η οικογένεια της σαν ιταλική που ήταν, ήταν εξασφαλισμένη. Δε θυμούμαι ούτε τους λόγους, ούτε την αιτία που ύστερα από λίγες μέρες μας πήρε ο πατέρας μου όλους, εκτός από τον παππού και τη νενέ, και ξεκινήσαμε προς την παραλία της Πούντας, όπου ήταν διάφορα κέντρα. Προχωρήσαμε ακόμη πιο πολύ∙ περάσαμε το νεκροταφείο της Σμύρνης και το γήπεδο του αθλητικού ομίλου Πανιωνίου Σμύρνης. Από κει και πέρα άρχισε να μαζεύεται χιλιάδες κόσμος σε μια πορεία στο δρόμο που ήταν κοντά στην παραλία, με κατεύθυνση προς το Μπαργιακλί.
Από το δρόμο προς τη θάλασσα ήταν διάφορα παραλιακά κέντρα. Σε ένα από αυτά είδα κάτι, που όσο ζω δεν θα το ξεχάσω∙ θα έχω τη φοβερή εικόνα, που αντίκρισα μπροστά μου. Λίγο αριστερά από το δρόμο κι έξω από ένα κέντρο είδα ένα πτώμα ανάσκελα, αποκεφαλισμένο, ντυμένο μόνο μ’ ένα πουκάμισο και μαύρο πανταλόνι∙ το κεφάλι, λίγο πιο πέρα από το σώμα, το τσιμπολογούσαν οι κότες που βόσκαν αδέσποτες. Μια άλλη κότα ήταν ανεβασμένη στο στήθος του πτώματος και τσιμπολογούσε τον κομμένο λαιμό. Σε κάτι τραπέζια, που ήταν πάρα κάτω, ήταν πεταμένα δύο ή τρία πτώματα. Όλος αυτός οκόσμος, ο χιλιάδες κόσμος, προχωρούσε προς το Κορδελιό, γιατί διαδίδονταν πως στο Κορδελιό αράζουν διάφορα βαποράκια και σώνουν τον κόσμο. Κατά το απογευματάκι φτάξαμε στο Μπαργιακλί που κι αυτό είχε εκκενωθεί από τους κατοίκους του. Οι δρόμοι και η πλατεία του χωριού με τα πλατάνια ήταν γεμάτα από κόσμο, που κάθισε να ξαποστάσει. Ο πατέρας μου βρήκε ένα ωραίο άδειο σπίτι και πήγαμε εκεί μαζί με άλλους να περάσουμε τη νύχτα. Αφού μας άφησε, βγήκε όξω να ζητιανέψει τρόφιμα∙ θυμούμαι που μας έφερε σατσόπιτες που του δώσαν άλλοι χριστιανοί. Φαίνεται πως κάπου βρήκαν λίγο αλέυρι, κάναν όπως-όπως λίγο ζυμάρι και το ψήσαν πάνω σε λαμαρίνα με κουκουνάρες που πέφταν από τα πεύκα. Νερά είχε τρεχούμενα. Όταν έπεσε η νύχτα, ήθελα να πάω κάπου, πριν να κοιμηθούμε. Όλα γύρω πίσσα, σκοτάδι, μέσα κι όξω. Ανάβαμε σπίρτα κι

άλλο σπίρτο στο σκοτάδι, βρήκε το αποχωρητήριο και με φώναξε να πάω. Ξεκινώ να πάω εγώ εκεί που έβλεπα τη φλόγα του σπίρτου. Το σπίρτο έσβησε, αλλά συγχρόνως σκουντούφλησα σε κάτι μαλακό∙ μπάζω τις φωνές. Ο πατέρας μου άναψε κι άλλο σπίρτο και προχωρούσε προς εμένα. Στο τρεμάμενο φως του σπίρτου είδαμε με φρίκη ότι είχα σκουντουφλήσει σ’ ένα κομμένο χέρι και λίγο πάρα κάτω είδα φευγαλέα ένα πτώμα γυναικείο. Είχε γίνει μέσα εκεί μακελειό. Ο πατέρας μου είπε να μην πω τίποτα απ’ αυτά που είδαμε στη μητέρα. Όταν έφεξε η μέρα, άρχισε ο κόσμος να φεύγει από το Μπαϊρακλί με κατεύθυνση προς το Κορδελιό κι έτσι τους ακολουθούσαμε κι εμείς∙ όπως πηγαίναμε όμως, στ’ αριστερά του παραλιακού δρόμου, είδαμε να έρχεται από το Κορδελιό προς τη Σμύρνη τούρκικη καβαλαρία, οπλισμένη με σπαθιά. Κρατούσαν ακόμη στο δεξί τους χέρι ένα ακόντιο μ’ ένα σημαιάκι στην κορφή. Στήριζαν το ακόντιο στον αναβατήρα. Πιο πίσω ακολουθούσαν Τσέτες. Τότε μας βρήκαν τα χειρότερα∙ οι Τσέτες πέσαν απάνω στον κόσμο και κάναν όλων των ειδών τα εγκλήματα. Χτυπούσαν τους άντρες και τους ζητούσαν παράδες, και μαλαματικά από τις γυναίκες. Αρπούσαν όποια κοπέλα τους σφαντούσε (σφαντώ=κάνω εντύπωση, φαντάζω) και την ντρόπιαζαν∙ και την ντρόπιαζαν∙ φόβος και τρόμος μας έπιασε όλους. Οι καβαλαραίοι μόνο που μας τρόμαξαν, αλλά οι Τσέτες κάναν τα εγκλήματα. Ωστόσο, όπως πηγαίναμε, ένας από τους καβαλαραίους ξέκοψε από τη σειρά του, στάθηκε μπροστά στη μητέρα μου και της είπε σε καθαρά ελληνικά: «τσερά, δώσε μου τα δαχτυλίδια σου». Ο πατέρας κρατούσε αγκαλίά την αδερφή μου κι ένα μπόγο∙ ό,τι άρπαξε φεύγοντας από το σπίτι. Η μητέρα μου από το ένα χέρι κρατούσε τον αδερφό μου, ενώ στο δεξί της χέρι βαστούσε ένα μπόγο στηρίζοντας τον στην πλάτη της, κι εγώ ένα μπόγο∙ πήγαινα κοντά στη μητέρα μου για να μη χαθούμε. Έτσι σφάνταζαν τα δαχτυλίδια της μητέρας. Σταθήκαμε και η μητέρα προσπαθούσε να βγάλει τα δαχτυλίδια. Από την ταραχή της όμως και το φόβο της δεν μπορούσε να βγάλει τα δαχτυλίδια. Τότε ο Τούρκος καβαλάρης, επειδή έχασε τη σειρά της, βιαζόταν κι ετοιμάστηκε να κόψει το δάχτυλο της μητέρας με την κάμα του. Ο πατέρας τότε σάλιωσε το δάχτυλο της κι έτσι έβγαλε τα δαχτυλίδια και τα δώσε στον εξαγριωμένο Τούρκο. Ήταν ο κόσμος θάλασσα, χιλιάδες κόσμος, που έκλαιε και βογγούσε. Προχωρούσαμε όπου προχωρούσαν όλοι, προς το Κορδελιό∙ από κει θα σωθούμε. Αλίμονο σ’ εμάς! Η ελπίδα να σωθούμε από κει, από τη θάλασσα του Κορδελιού, χάθηκε. -Θεέ μου, λυπήσου μας, έλεγε η μητέρα κι έκλαιγε. Ο κόσμος τα ‘χασε πια, απελπίστηκε τελείως. Άλλοι κλαίγαν, άλλοι χτυπιούνταν καοι μοιρολογούσαν κι άλλοι σέρναν τα πόδια τους και σώπαιναν. Ο βόγγος, ο θρήνος έγιναν ένα δυνατό βουητό. Σε μια στιγμή δεν πιστεύαμε τα μάτια μας∙ γυναίκες πολλές, μια σειρά ατελείωτη από το μπουλούκι που ερχόνταν από το Κορδελιό, σπρώχνοντας η μία την άλλη και σκύφτοντας, τραβούσαν κατά τους ψηλούς βράχους, εκεί στα Πετρωτά. Ώσπου να καλοκαταλάβεις, πηδούσαν και χάνονταν μέσα στη θάλασσα. Πολλές κρατούσαν αγκαλιά και τα μωράκια τους. Πλάι τους, πάνω από τα κεφάλια τους, ήταν οι Τσέτες, έτοιμοι να τις ντροπιάσουν, και ήθελαν να γλυτώσουν από τα χέρια τους, να πέσουν όσο πιο γρήγορα γινόταν στο γκρεμό, να χαθούνε. Η εικόνα αυτή ύστερα από τόσα χρόνια ούτε έσβησε, ούτε θα σβήσει από τη μνήμη μου, όσο ζω. Την παράστησα στους φίλους μου, αργότερα στη γυναίκα μου και στα παιδιά μου. Γυρίσαμε με τις χιλιάδες κόσμο στο Μπαργιακλί. Μέναμε στο ύπαιθρο∙ τη μέρα φοβούμασταν, ενώ τη νύχτα τρέμαμε τους ανήμερους Τσέτες. Μια μέρα ήρθε κι άραξε ένα μικρό βαποράκι με ιταλική σημαία∙ βγήκε ο συγγενής μας ο Ιταλός,- φαίνεται πως μαθεύτηκαν τα νέα του Κορδελιού- μας πήρε και μας πήγε στη Σμύρνη, στο σπίτι του. Τη μέρα του Σταυρού 14 Σεπτεμβρίου, μέρα σημαδιακιά, μας πήρε ο πατέρας, περπατήσαμε κάμποσο και μπήκαμε στο μπουλούκι για να μπαρκάρουμε. Μόλις περάσαμε τα συρματοπλέγματα –ήταν μαζί μας τούτη τη φορά η νενέ και ο παππούλης- οι Τούρκοι χώριζαν τα γυναικόπαιδα από τους άνδρες. Στο σημείο αυτό ήταν και στρατιωτικοί ξένης υπηκοότητας, όχι Τούρκοι. Πιάσαν τον μπαμπά μου και τον παππούλη μου και τους χώρισαν από μας. Έγινα έξαλλος, αγανάκτησα και τράβηξα τον πατέρα μου να τον φέρω μαζί μας. Εκεί ένας Αμερικάνος ναύτης – τους γνώριζα από το καπελάκι που φορούσαν- δεν πρόκανα και μου ‘δωσε μιά στο λαιμό μ’ ένα σιδερένιο μπαστούνι που κρατούσε, από κείνα που χρησίμευαν για ν’ αλλάζουν τις ράγες των τραμ. Τελικά ο πατέρας μου κι ο παππούλης μείναν, κι εμείς τα παιδιά με τη μητέρα μας και τη νενέ μας μπήκαμε στο βαπόρι «Ισμίντι». Μόλις ξεκίνησε το βαπόρι, η μητέρα από την απελπισία της ήθελε να πέσει στη θάλασσα και την συγκράτησαν οι άλλοι πρόσφυγες. Εμένα πρήστηκε ο λαιμός μου και πονούσα αβάσταχτα∙ και μ’ όλα αυτά έβλεπα τη φλεγόμενη Σμύρνη μέσα από το καράβι που σιγά-σιγά απομακρύνονταν. Το καράβι μας έβγαλε στη Μυτιλήνη∙ εκεί μας φιλοξένησε η οικογένεια του αδερφού του παππούλη μου, έξι μήνες περίπου. Δεν πέρασε ούτε μήνας που ήρθε ο πατέρας μου και ο παππούλης μου. Καταφέρανε να φύγουνε από τη Σμύρνη, γιατί ο παππούλης μου ήταν παιχνιδιάτορας και ήταν γνωστός και αγαπητός στους Τούρκους και βρέθηκε κάποιος που τον γνώριζε και τον γλύτωσε. Το ίδιο έγινε και με τον πατέρα μου∙ ένας Τούρκος βρέθηκε που του πουλούσε υφάσματα για το χαρέμι του και τον μπάρκαρε. Η χαρά όλων μας δεν περιγράφεται∙ ήταν σαν νεκρανάσταση, τους λογαριάζαμε για σκοτωμένους. Εγώ είχα πάντα το βάσανο μου∙ ο λαιμός μου πονούσε και ήταν πρησμένος. Οι γονείς μου ανησυχούσαν και αναγκάστηκαν να με στείλουν με μια πρώτη εξαδέρφη του πατέρα μου εδώ στον Ευαγγελισμό. Μου έκαναν εγχείρηση∙ θαρρώ πως μου αφαίρεσαν τον αδένα. Έμεινα πολλές μέρες στο νοσοκομείο. Έχω ακόμη ένα μεγάλο σημάδι στο αριστερό μέρος του λαιμού μου. Έτσι που να μη ξεχνώ ούτε μια μέρα τα βάσανα που περάσαμε. Μετά την Ανταλλαγή των πληθυσμών το 1924 μας δώσανε, όπως και σε όλους τους πρόσφυγες, από ένα δωμάτιο σ’ ένα τούρκικο ανταλλάξιμο σπίτι στην Απάνω Σκάλα της Μυτιλήνης. Ο πατέρας πήρε δάνειο κι άνοιξε πάλι μανιφατουριέρικο, δυστυχώς όμως μετά από λιγο η κυβέρνηση έκοψε τα χρήματα κι ο πατέρας μου έχασε την περιουσία του και σ συνεχίστηκε η πείνα, η γύμνια, η φτώχεια. Τελείωσα το σχολείο στη Μυτιλήνη. Το 1926 ήρθαμε εδώ στον Πειραιά, μπήκα στη Σχολή Ναυτικών Μηχανικών, ο Προμηθεύς. Πήρα το δίπλωμα μηχανικού το 1934. Εργάστηκα σε διάφορες υπηρεσίες και τώρα είμαι συνταξιούχος.
Η Έξοδος, Τόμος Α’, Μαρτυρίες από τις επαρχίες των Δυτικών παραλίων της Μικρασίας, Κέντρο Μικρασιτικών Σπουδών, Αθήνα 1980 (εξαντλημένο).
Η μαρτυρία δημοσιεύτηκε με τον τίτλο: “Το κεφάλι λίγο πιό πέρα το τσιμπολογούσαν οι αδέσποτες κότες”, σελ. 5-11.
Εικονογράφηση: Κώστας Στανέλλος
Πηγή: www.lifo.gr

 

 

Ιερά Μητρόπολη Σμύρνης

Φεβρουαρίου 3, 2016

Ιστορικά στοιχεία για τη Σμύρνη: Πόλη της Μικράς Ασίας στα παράλια της Ιωνίας απέναντι από τη Χίο. Σύμφωνα με τον Τάκιτο το πρώτο όνομα της πόλης ήταν Τανταλίς. Κατά τον Ηρόδοτο οι πρώτοι άποικοι της Σμύρνης ήταν οι Αιολείς της Κύμης. Το 688 π.Χ. η Σμύρνη καταλήφθηκε από τους Κολοφώνιους και συμπεριλήφθηκε στην Ιωνική Δωδεκάπολη. Μετά την ήττα του Αντίοχου στη Μαγνησία το 190 π.Χ. η πόλη περιήλθε στη Ρωμαϊκή κυριαρχία. Κατά τη Βυζαντινή περίοδο η Σμύρνη θεωρούνταν από τις σημαντικότερες πόλεις της Ιωνίας. Μετά την ήττα των Βυζαντινών στο Ματζικέρτ (1071) η πόλη περιήλθε στα χέρια των Σελτζούκων. Ωστόσο την ανέκτησαν οι Κομνηνοί. Τον 14ο αιώνα την καταλαμβάνουν οι Οθωμανοί και γίνεται πρωτεύουσα του Εμιράτου του Αϊδινίου. Από το 1344 μέχρι το 1403 η πόλη βρίσκεται στην εξουσία των Φράγκων. Κατά την ύστερη Οθωμανική περίοδο η πόλη αποκαλούνταν από τους Οθωμανούς Γκιαούρ Ιζμίρ δηλαδή άπιστη Σμύρνη λόγω του έντονου χριστιανικού της στοιχείου.

 Σμύρνης Μητρόπολη: Ήδη κατά τον πρώτο αιώνα ο Χριστιανισμός έγινε γνωστός στη Σμύρνη αφού η πόλη αναφέρεται μεταξύ των επτά της Αποκαλύψεως. Η Σμύρνη γνωρίζεται ως ανεξάρτητη Αρχιεπισκοπή και καταλαμβάνει συνήθως την 5η θέση μεταξύ των αυτοκεφάλων αρχιεπισκόπων του Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως. Γύρω στον 10ο αιώνα προάγεται σε Μητρόπολη με υποκείμενες Επισκοπές, οι οποίες αποσπάστηκαν από τη Μητρόπολη Εφέσου. Το 1387 εκδηλώθηκε διένεξη μεταξύ των Μητροπόλεων Εφέσου και Σμύρνης για τα ενοριακά δικαιώματα της πόλης των Βριούλων (Βουρλά). Κατά την Οθωμανική περίοδο η Μητρόπολη Σμύρνης δεν συγχωνεύθηκε με αυτήν της Εφέσου όπως συνέβη με άλλες μικρασιατικές μητροπόλεις της περιοχής. Παρέμεινε ανεξάρτητη με δικαιοδοσία στην πόλη της Σμύρνης και στα γύρω χωριά.

Στις αρχές του 20ου αιώνα η Μητρόπολη Σμύρνης περιλάμβανε τους κατωτέρω οικισμούς:
α) Σμύρνη (İzmir) με 16 ενορίες
β) Καρατάσι (Karatas)
γ) Καραντίνα (Murat Reis Mh.)
δ) Νταργάτς (Darağaç)
ε) Σαλάχανε (Salhane) από τη σημερινή Επαρχία İzmir (Σμύρνης) του ομώνυμου Νομού
στ) Μπαϊρακλί (Bayraklı)
ζ) Αγία Τριάδα (Turan) από τη σημερινή Επαρχία Bayraklı (Μπαϊρακλί) του Νομού İzmir (Σμύρνης)
η) Μπουρνόβας (Bornova)
θ) Μπουνάρμπασι (Pınarbaşı)
ι) Κοκλουτζάς (Altindag)
ια) Μερσινλί ή Μυρσινέα (Mersinli)
ιβ) Πετρωτά (Naldöken) από τη σημερινή Επαρχία Bornova (Μπουρνόβα) του Νομού İzmir (Σμύρνης)
ιγ) Μπουτζάς (Buca) από τη σημερινή Επαρχία Buca (Μπουτζά) του Νομού İzmir (Σμύρνης)
ιδ) Σβεντίκιοϊ-Αρχάγγελος (Seydiköy) από τη σημερινή Επαρχία Gaziemir (Γαζή Εμίρ) του Νομού İzmir (Σμύρνης)
ιε) Τζιμόβασι (Menderes) από τη σημερινή Επαρχία Menderes (Τζιμόβασι) του Νομού İzmir (Σμύρνης)
ιστ) Προφήτης Ηλίας-Γενήκλισε.

_

Διαβάστε επίσης:

Η Αγία Φωτεινή της Σμύρνης και τα «παιδιά» της

Ιερές Μητροπόλεις της Μικράς Ασίας και της Θράκης

_

_δφφ

Πηγή: http://users.sch.gr/markmarkou/katalog/ecp/smyrna.htm

stadium

Το Στάδιο της πόλης Αφροδισιάδα στη Μικρά Ασία, είναι ένα από τα καλύτερα διατηρημένα κτίσματα του είδους του, στη Μεσόγειο. Έχει διαστάσεις περίπου 262 x 59 μ., 22 σειρές καθισμάτων και χωρητικότητα 30.000 θεατών. Χρησιμοποιήθηκε για αθλητικές εκδηλώσεις μέχρι τον 7ο αιώνα.

Ονόμαστος ο Σμυρναίος

Ο Ονόμαστος, ο οποίος καταγόταν από τη Σμύρνη, υπήρξε ο πρώτος αρχαίος Έλληνας ολυμπιονίκης στο άθλημα της πυγμαχίας το 688 π.Χ. στην 23η Ολυμπιάδα και εισηγητής των κανονισμών του αθλήματος. Η πυγμαχία δεν συμπεριλαμβανόταν στο πρόγραμμα των αγώνων της Ολυμπίας αν και ήταν ιδιαίτερα δημοφιλές άθλημα και διεξαγόταν πολλούς αιώνες πριν, όπως προκύπτει από απεικονίσεις σε μινωικά και μυκηναϊκά αγγεία. Σύμφωνα με τον ιστορικό Φιλόστρατο: Ο ΣΜΥΡΝΑΙΟΣ ΟΝΟΜΑΣΤΟΣ ΠΥΚΤΕΥΣΑΣ ΕΝΙΚΗΣΕΝ… ΚΑΙ ΝΟΜΟΥΣ ΕΓΡΑΨΕΝ Ο ΑΘΛΗΤΗΣ ΟΥΤΟΣ ΠΥΚΤΙΚΟΥΣ, ΟΙΣ ΕΧΡΩΝΤΟ ΟΙ ΗΛΕΙΟΙ.  Ο Ονόμαστος, που καταγόταν από τη Σμύρνη της Ιωνίας σύμφωνα και με τον Παυσανία, ήταν διάσημος πύκτης, δηλαδή πυγμάχος του 7ου αιώνα π.Χ., με νίκες σε διάφορους τοπικούς αγώνες. Μετέβη ο ίδιος στην Ήλιδα και έπεισε τους ελλανοδίκες να συμπεριλάβουν το άθλημα στο πρόγραμμα της 23ης Ολυμπιάδας, το 688 π.Χ. Μάλιστα, κωδικοποίησε τον κανονισμό διεξαγωγής του αθλήματος, το οποίο ως τότε διεξαγόταν με διαφορετικούς τρόπους σε κάθε τοπική διοργάνωση. Συνεπώς, ο Ονόμαστος εκτός από ολυμπιονίκης υπήρξε ο εισηγητής των πρώτων κανονισμών της αθλητικής πυγμαχίας.

olympics.jpg

»Όσον αφορά τη γυμναστική θα πρέπει να τη θεωρούμε επιστήμη και καθόλου κατωτέρη τέχνη από οποιαδήποτε άλλη» – Φιλόστρατος ο Ιστορικός

 

Ο Δίαλλος ο Σμυρναίος, υιός του Πόλλιδος από τη Σμύρνη, υπήρξε αρχαίος Έλληνας ολυμπιονίκης στο άθλημα παγκράτιο παίδων στην 152η Ολυμπιάδα, το 172 π.Χ. Υπήρξε ο δεύτερος ολυμπιονίκης από την αρχαία Σμύρνη, σχεδόν μισή χιλιετία μετά τη νίκη του Σμυρναίου πυγμάχου Ονόμαστου στην 23η Ολυμπιάδα το 688 π.Χ. Σύμφωνα με τον Παυσανία υπήρξε ο πρώτος παγκρατιαστής ολυμπιονίκης από όλη την Ιωνία.
ΔΙΑΛΛΟΣ Ο ΠΟΛΛΙΔΟΣ ΑΝΑΚΕΙΤΑΙ, ΓΕΝΟΣ ΜΕΝ ΣΜΥΡΝΑΙΟΣ, ΙΩΝΩΝ ΔΕ ΠΡΩΤΟΣ ΛΑΒΕΙΝ ΕΝ ΟΛΥΜΠΙΑΙ ΦΗΣΙΝ ΟΥΤΟΣ Ο ΔΙΑΛΛΟΣ ΠΑΓΚΡΑΤΙΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΝ ΕΝ ΠΑΙΣΙΝ

Έτος Πόλη – περιοχή Ολυμπιονίκης Άθλημα
688 π.Χ. Σμύρνη (Μικρά Ασία) Ονόμαστος Πυγμαχία
596 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Πολυμήστωρ Στάδιον παίδων
472 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) […]αμος Πένταθλον
424 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Κλεόμαχος Πυγμαχία
392 π.Χ. Αλικαρνασσός (Μικρά Ασία) Φορμίων Πυγμαχία
388 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Αντίπατρος Πυγμαχία παίδων
380 π.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Σωτάδης Δόλιχος
368 π.Χ. Αθήνα (κεντρική Ελλάδα) ή Έφεσσος (Μικρά Ασία) Πυθόστρατος Στάδιον
356 π.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Πυριλάμπης Δόλιχος
352 π.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Αθηναίος Πυγμαχία παίδων
344 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Καλλικράτης Οπλίτης δρόμος
340 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Καλλικράτης Οπλίτης δρόμος
324 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Αστυάναξ Παγκράτιον
320 π.Χ. Κολοφών (Μικρά Ασία) Ερμησιάναξ Πάλη παίδων
320 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Αστυάναξ Παγκράτιον
316 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Αστυάναξ Παγκράτιον
308 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) ή Αθήνα Αντήνωρ Παγκράτιον
300 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα Οπλίτης δρόμος
300 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Πυθαγόρας Στάδιον
296 π.Χ. Τράλλεις (Μικρά Ασία) (Σω)σιάδης Πάλη παίδων
296 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Αντίπατρος Στάδιον παίδων
296 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα Οπλίτης δρόμος
296 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Πυθαγόρας Στάδιον
292 π.Χ. Κλαζομεναί (Μικρά Ασία) Ηρόδοτος Στάδιον παίδων
276 π.Χ. Πέργαμος (Μικρά Ασία) Άτταλος Τέθριππον πωλικόν
256 π.Χ. Κολοφών (Μικρά Ασία) Εικάσιος Πάλη παίδων
212 π.Χ. Τρωάς (Μικρά Ασία) Ακεστορίδης Άγνωστο αγώνισμα (συνωρίς ή τέθριππον πώλων)
204 π.Χ. Άσσος (Μικρά Ασία) Σώδαμος Στάδιον παίδων
200 π.Χ. Κολοφών (Μικρά Ασία) Μόσχος Πυγμαχία παίδων
200 π.Χ. Αλεξάνδρεια στην Τρωάδα (Μικρά Ασία) Φαίδιμος Παγκράτιον παίδων
192 π.Χ. Κύζικος (Μικρά Ασία) Αγέμαχος Στάδιον
184 π.Χ. Ερυθραία (Μικρά Ασία) Επιθέρσης Πυγμαχία
180 π.Χ. Ερυθραία (Μικρά Ασία) Επιθέρσης Πυγμαχία
176 π.Χ. Άσπενδος (Μικρά Ασία) Θυμίλος Στάδιον
172 π.Χ. Σμύρνη (Μικρά Ασία) Δίαλλος Παγκράτιον παίδων
156 π.Χ. Ερεσός (Λέσβος) (ή Έφεσος στη Μικρά Ασία) Αμύντας Παγκράτιον παίδων
144 π.Χ. Κύζικος (Μικρά Ασία) Άλκιμος Στάδιον
144 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Ξενόθεμις Πυγμαχία
140 π.Χ. Σικυών (Πελοπόννησος) (ή Κύζικος στη Μικρά Ασία) Διόδωρος (ή Ανώδωκος ή Ανώδωρος) Στάδιον
128 π.Χ. Τράλλεις (Μικρά Ασία) Τιμόθεος Στάδιον
108 π.Χ. Φιλαδέλφεια (Μικρά Ασία) Νικόμαχος Στάδιον
92 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Πρωτοφάνης Πάλη
92 π.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Πρωτοφάνης Παγκράτιον
72 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Εκάτομνος (ή Εκατόμνως) Στάδιον
72 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Εκάτομνος (ή Εκατόμνως) Οπλίτης δρόμος
72 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Εκάτομνος (ή Εκατόμνως) Δίαυλος
72 π.Χ. Αδραμύττιον (Μικρά Ασία) Ατυάνας Πυγμαχία
68 π.Χ. Υπαιπηνός (Μικρά Ασία) Διοκλής Στάδιον
24 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Δημοσθένης Αγώνας σαλπιγκτών
24 π.Χ. Πέργαμος (Μικρά Ασία) (Φίλι)ππος Γλύκων Παγκράτιον
20 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα Δίαυλος
20 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Δημοσθένης Αγώνας σαλπιγκτών
16 π.Χ. Τύανα (Μικρά Ασία) Διόδοτος Στάδιον
16 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Δημοσθένης Αγώνας σαλπιγκτών
12 π.Χ. Αιολία (Μικρά Ασία) Διοφάνης Στάδιον
8 π.Χ. Θυάτειρα (Μικρά Ασία) Αρτεμίδωρ Στάδιον
8 π.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Νικοφών Πυγμαχία
4 π.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Δημάρατος Στάδιον
1 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Δημάρατος Στάδιον
5 μ.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Παμμένης Στάδιον
9 μ.Χ. Αλικαρνασσός (Μικρά Ασία) Ασιατικός Στάδιον
13 μ.Χ. Στρατονίκεια (ή Μαίανδρος) (Μικρά Ασία) Αριστέας Πάλη
13 μ.Χ. Στρατονίκεια (ή Μαίανδρος) (Μικρά Ασία) Αριστέας Παγκράτιον
17 μ.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Αισχίνης (ο Γλαυκίας) Στάδιον
25 μ.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Δημοκράτης Πυγμαχία
29 μ.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Δημοκράτης Πυγμαχία
29 μ.Χ. Πέργαμος (Μικρά Ασία) Ερμογένης Στάδιον
33 μ.Χ. Λαοδίκεια (Μικρά Ασία) Εράς Παγκράτιον
33 μ.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Δημοκράτης Πυγμαχία
37 μ.Χ. Φιλαδέλφεια (Μικρά Ασία) Ερμογένης Άγνωστο αγώνισμα
41 μ.Χ. Λαοδίκεια (Μικρά Ασία) Ευβουλίδας Στάδιον
49 μ.Χ. Καρία (Μικρά Ασία) Μελανκόμας Πυγμαχία
49 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Πούπλιος Κορνήλιος Αρίστων Παγκράτιον παίδων
53 μ.Χ. Στρατονίκεια (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα Παγκράτιον
57 μ.Χ. Φιλαδέλφεια (Μικρά Ασία) Πούπλιος Πομπήειος Ευτύχης Άγνωστο αγώνισμα
61 μ.Χ. Φιλαδέλφεια (Μικρά Ασία) Πούπλιος Πομπήειος Ευτύχης Άγνωστο αγώνισμα
65 μ.Χ. Φιλαδέλφεια (Μικρά Ασία) Τρύφων Στάδιον
69 μ.Χ. Κέραμος (Μικρά Ασία) Πολίτης Στάδιον
69 μ.Χ. Κέραμος (Μικρά Ασία) Πολίτης Δίαυλος
69 μ.Χ. Κέραμος (Μικρά Ασία) Πολίτης Δόλιχος
69 μ.Χ. Τράλλεις (Μικρά Ασία) Τι. Κλαύδιος Αρτεμίδωρος Παγκράτιον
69 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Διογένης Αγώνας σαλπιγκτών
73 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Διογένης Αγώνας σαλπιγκτών
77 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Διογένης Αγώνας σαλπιγκτών
81 μ.Χ. Σμύρνη (Μικρά Ασία) Τι. Κλαύδιος Ρούφος Παγκράτιον
81 μ.Χ. Ξάνθος (Μικρά Ασία) Ερμογένης (ο και Ίππος) Άγνωστο αγώνισμα (δίαυλος ή οπλίτης δρόμος)
81 μ.Χ. Ξάνθος (Μικρά Ασία) Ερμογένης (ο και Ίππος) Στάδιον
81 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Διογένης Αγώνας σαλπιγκτών
85 μ.Χ. Ταρσός (Μικρά Ασία) Απολλοφάνης (ο και Πάπης) Στάδιον
85 μ.Χ. Ξάνθος (Μικρά Ασία) Ερμογένης (ο και Ίππος) Οπλίτης δρόμος (;)
85 μ.Χ. Ξάνθος (Μικρά Ασία) Ερμογένης (ο και Ίππος) Δίαυλος
85 μ.Χ. Άδανα (Μικρά Ασία) Τ. Φλάβιος Αρτεμίδωρος Παγκράτιον
85 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Διογένης Αγώνας σαλπιγκτών
85 μ.Χ. Ιασός (Μικρά Ασία) Τ. Φλάβιος Μητρόβιος Δόλιχος
89 μ.Χ. Ξάνθος (Μικρά Ασία) Ερμογένης (ο και Ίππος) Άγνωστο αγώνισμα (δίαυλος ή οπλίτης δρόμος)
89 μ.Χ. Ξάνθος (Μικρά Ασία) Ερμογένης (ο και Ίππος) Στάδιον
89 μ.Χ. Άδανα (Μικρά Ασία) Τ. Φλάβιος Αρτεμίδωρος Παγκράτιον
89 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Νικάνωρ Παγκράτιον παίδων
93 μ.Χ. Αλεξάνδρεια στην Τρωάδα (Μικρά Ασία) Ηρακλείδης Πυγμαχία
97 μ.Χ. Καππαδοκία (Μικρά Ασία) Στέφανος Στάδιον
117 μ.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Π. Αίλιος Αριστόμαχος Παγκράτιον παίδων
121 μ.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Αριστέας Στάδιον
125 μ.Χ. Πέργαμος (Μικρά Ασία) Μόσχος Άγνωστο αγώνισμα
129 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Μ. Ούλπιος Δομέστικος Παγκράτιον
137 μ.Χ. Λαοδίκεια (Μικρά Ασία) Π. Αίλιος Αρτεμάς Αγώνας κηρύκων
137 μ.Χ. Μαγνησία στο Σίπυλο (Μικρά Ασία) (Ερμα)γόρας Πάλη
149 μ.Χ. Σάρδεις (Μικρά Ασία) Αττικός Στάδιον
165 μ.Χ. Σμύρνη (Μικρά Ασία) Μ. Αυρήλιος Χρύσιππος Πάλη
165 μ.Χ. Ταρσός (Μικρά Ασία) Τ. Αίλιος Αυρήλιος Απολλώνιος Αγώνας κηρύκων
169 μ.Χ. Φιλαδέλφεια (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα Άγνωστο αγώνισμα δρόμου
173 μ.Χ. Σάρδεις (Μικρά Ασία) Μ. Αυρήλιος Δημόστρατος Δαμάς Παγκράτιον
173 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Φωτίων Πυγμαχία
177 μ.Χ. Σάρδεις (Μικρά Ασία) Μ. Αυρήλιος Δημόστρατος Δαμάς Παγκράτιον
177 μ.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Γ. Ιούλιος Βάσσος Αγώνας κηρύκων
177 μ.Χ. Μαγνησία στο Σίπυλο (Μικρά Ασία) Μ. Αυρήλιος Ερμαγόρας Πάλη
181 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Κ[…]κταβηνός Οπλίτης δρόμος
185 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Κ[…]κταβηνός Οπλίτης δρόμος
185 μ.Χ. Φιλαδέλφεια (Μικρά Ασία) Τ. Αίλιος Αυρήλιος Μητρόδωρος Άγνωστο αγώνισμα
189 μ.Χ. Σμύρνη (Μικρά Ασία) Κλαύδιος Απολλώνιος Άγνωστο αγώνισμα (πάλη ή πυγμαχία ή παγκράτιον)
189 μ.Χ. Σμύρνη (Μικρά Ασία) Τι. Ιούλιος Σεπτήμιος Ιουλιανός Άγνωστο αγώνισμα
189 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Μ. Αυρήλιος Φιλοσέβαστος Άγνωστο αγώνισμα
197 μ.Χ. Κύζικος (Μικρά Ασία) Αυρ. Μητρόδωρος Πένταθλον
197 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα Πυγμαχία
201 μ.Χ. Νύσα (Μικρά Ασία) Μ. Αυρήλιος Ιεροκλής Άγνωστο αγώνισμα
201 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα Πυγμαχία
205 μ.Χ. Κύζικος (Μικρά Ασία) Επίνικος (ο και Κυνάς) Στάδιον
209 μ.Χ. Θυάτειρα (Μικρά Ασία) Γ. Περήλιος Αυρήλιος Αλέξανδρος Παγκράτιον
213 μ.Χ. Μαγνησία στο Μαίανδρο (Μικρά Ασία) Λ. Σιλίκος Φίρμος Μανδρογένης Παγκράτιον
213 μ.Χ. Βιθυνία (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα (ο και Γράος) Δόλιχος
217 μ.Χ. Έφεσος (Μικρά Ασία) Π. Αίλιος Αυρήλιος Σεραπίων Αγώνας σαλπιγκτών
217 μ.Χ. Βιθυνία (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα (ο και Γράος) Δόλιχος
221 μ.Χ. Βιθυνία (Μικρά Ασία) Άγνωστο όνομα (ο και Γράος) Δόλιχος
225 μ.Χ. Μίλητος (Μικρά Ασία) Π. Αίλιος Γρανιανός Φάνιος Αρτεμίδωρος Άγνωστο αγώνισμα
245 μ.Χ. Σινώπη (Μικρά Ασία) Βαλέριος Εκλεκτός Αγώνας κηρύκων
249 μ.Χ. Δάλδη (Μικρά Ασία) Μ. Αυρήλιος Πείος Άγνωστο αγώνισμα (πάλη ή παγκράτιον)
253 μ.Χ. Σινώπη (Μικρά Ασία) Βαλέριος Εκλεκτός Αγώνας κηρύκων
257 μ.Χ. Σινώπη (Μικρά Ασία) Βαλέριος Εκλεκτός Αγώνας κηρύκων
261 μ.Χ. Σινώπη (Μικρά Ασία) Βαλέριος Εκλεκτός Αγώνας κηρύκων
369 μ.Χ. Φιλαδέλφεια (Μικρά Ασία) Φιλούμενος Άγνωστο αγώνισμα (πάλη ή πυγμαχία ή παγκράτιον)

Το πρόσωπο πίσω από την πιο γνωστή «φοιτητική» οδό της Θεσσαλονίκης

2016-01-13-18-24-34-1-1.png

Ο Κωνσταντίνος Μελενίκου

Ο Κωνσταντίνος Ασημιάδης, γεννήθηκε το 1872 στην Καλλίπολη της Ανατολικής Θράκης και σπούδασε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, απ’ όπου αποφοίτησε το 1902. Πολύ γρήγορα ανήλθε την ιερατική ιεραρχία φθάνοντας στο βαθμό του πρωτοσυγγέλου. Υπηρέτησε στη Μητρόπολη Νικομηδείας της Μικράς Ασίας, παρά τον Μητροπολίτη Φιλόθεο Βρυούνιο και μετά από μερικά χρόνια, γενόμενος γνωστός για τα πνευματικά του προσόντα και την ευρυμάθειά του («την εὐδόκιμον δράσιν του ὑπέρ τῆς ἐκπαιδεύσεως»), προήχθη το 1910 σε Μητροπολίτη με τον τίτλο Χαριουπόλεως, παραμένοντας στη Μητρόπολη Νικομηδείας έως το 1910. Όταν το 1911 χήρευσε ο Μητροπολιτικός θρόνος του Μελενίκου, συνήλθε η Ιερά Σύνοδος της Κωνσταντινουπόλεως και τον εξέλεξε Μητροπολίτη Μελενίκου. Όταν ο Κωνσταντίνος Ασημιάδης έφθασε στο Μελένικο – σημαντικό αστικό κέντρο της εποχής με έντονη παρουσία του Ελληνικού στοιχείου – εργάσθηκε με σθένος για το ποίμνιό του επί δύο περίπου χρόνια αναπτύσσοντας πλούσια δράση για την προάσπιση της θρησκευτικής, εθνικής και πολιτισμικής ταυτότητας των κατοίκων. Για τη δράση του αυτή κατέστη μισητός από τους Τούρκους οι δε Βούλγαροι τον κατέταξαν στον πίνακα των προγεγραμμένων για θάνατο.

Το βράδυ της 25ης Ιουνίου 1913 τον συνέλαβαν Βούλγαροι στο Σιδηρόκαστρο, όπου διέμενε με τη μητέρα του και την αδελφή του (σημειώνεται πως ολόκληρη η Ανατολική Μακεδονία είχε καταληφθεί από τους  Βουλγάρους κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο). Μετά τη σύλληψή του, τον οδήγησαν σε μία μικρή πλατεία, έξω από την πόλη την εποχή εκείνη, που λέγονταν Καρά Αγάνη (σήμερα Πλατεία Πολυζωΐδη), πλησίον του χειμάρρου της Μαϊμούδας. Εκεί υπήρχε λάκκος καιόμενης ασβέστου, η οποία χρησιμοποιούνταν για το κτίσιμο της τότε Βουλγαρικής σχολής. Ο Ιεράρχης υφιστάμενος λακτίσματα και τρυπήματα από τις ξιφολόγχες βάδιζε προς τον τόπο του μαρτυρίου.

Τον Μητροπολίτη, ο οποίος σφάδαζε από τους πόνους, μετά τα δύο πρώτα πλήγματα, τον λόγχισαν όλοι οι Βούλγαροι στρατιώτες, ο ένας μετά τον άλλον στα πλευρά και στο κεφάλι. Κατόπιν τον ποδοπάτησαν υβρίζοντάς τον και ξεριζώνοντας τις τρίχες από το κεφάλι και το πηγούνι του. Ακολούθως περιύβρησαν τον νεκρό, αφαιρέσαντες τα ελάχιστα χρήματα που είχε μαζί του, του αφαίρεσαν το ωρολόγιο και το εγκόλπιό του, ενώ του πήραν ακόμη και το εξωτερικό του ράσο. Όταν τον οδήγησαν προς το λάκκο, ο ιεράρχης ούτε γένια είχε, ούτε μαλλιά. Δεν εκόρεσαν όμως το πάθος τους και κομμάτιασαν το σώμα του, έβγαλαν τους οφθαλμούς και τους πέταξαν στο λάκκο της καιόμενης ασβέστου. Μαζί με τον Μητροπολίτη μαρτυρικό θάνατο βρήκαν ο πρωθιερέας Σταύρος και ο πρόκριτος Παπαχαριζάνος.

2016-01-13-18-28-13-1
Την επομένη, ημέρα Τετάρτη, όταν είχε συντελεσθεί και η σφαγή έτερων θυμάτων, οι Βούλγαροι σύροντες από τα πόδια τα σώματα του Μητροπολίτη και των άλλων εκτελεσθέντων τα έριξαν στο λάκκο της ασβέστου.
Ο Δήμος Σιδηροκάστρου τιμώντας τη μνήμη του μάρτυρα Μητροπολίτη Μελενίκου Κωνσταντίνου τοποθέτησε την προτομή του στην κεντρική πλατεία του Σιδηροκάστρου ενώ το όνομά του έχει δοθεί σε οδό της Θεσσαλονίκης δίπλα στην Πανεπιστημιούπολη.
_
Πηγές:
Ι.Μπάκα, Ο Ελληνισμός και η Μητρόπολη Μελενοίκου, Θεσσαλονίκη 2003
Ν.Χρηστίδη, Αγάλματα και Μνημεία του Ν. Σερρών, Σέρρες 2010

DSC02740

Ο ανδριάντας του Αγίου Εθνοϊερομάρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου, ανεγέρθηκε στις 24 Μαΐου 2014, στο προαύλιο του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος Γλυφάδας, με μέριμνα του μικρασιάτη  – εκ Σμύρνης καταγόμενου – Μητροπολίτη Γλυφάδας κ. Παύλου Τσαούσογλου, ο οποίος ανέδειξε τη μνήμη του αγίου Χρυσοστόμου Σμύρνης στη Μητρόπολη Γλυφάδας  με τον εγκαινιασμό Παρεκκλησίου του Αγίου Χρυσοστόμου στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Γλυφάδας, με  ιστόριση εικόνων και τοιχογραφιών σε διάφορους ναούς, με επετειακές τιμητικές εκδηλώσεις ενώ στο Κειμηλιαρχείον της Μητροπόλεως Γλυφάδας εκτείθενται μεταξύ άλλων, προσωπικά κειμήλια του Αγίου (Ευαγγέλιο και Αρχιερατικός Σάκκος).

DSC02743

Καλή Χρονιά!

Δεκεμβρίου 31, 2015

Παραδοσιακά κάλαντα της Πρωτοχρονιάς από τους πρόσφυγες της Καππαδοκίας.

ΑΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ

άγιος Βασίλης έρχεται από την Καισαρεία…

Η γιορτή γίνεται σε ανάμνηση της σωτηρίας της πόλης της Καισαρείας από την καταστροφή που είχε απειλήσει ο Ιουλιανός ο Παραβάτης. Ο Άγιος Βασίλειος, απλός ιερέας τότε, και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος, ένωσε τους πιστούς σε κοινή προσευχή πάνω στο Δίδυμο όρος. Είδε τότε όνειρο ότι θα τους σώσει ο στρατηλάτης Άγιος Μερκούριος. Την άλλη μέρα το πρωί είδαν ότι ο τάφος του Αγίου Μερκουρίου ήταν άδειος.

Μετά από λίγες ημέρες έμαθαν ότι ο Ιουλιανός είχε σκοτωθεί και έτσι η πόλη τους είχε σωθεί. Ξανανέβηκαν πάλι στο βουνό και γιόρτασαν για τη σωτηρία τους και από τότε κάθε χρόνο έκαναν το ίδιο προς τιμήν του Αγίου Βασιλείου.

Στα Φάρασα, την παραμονή το βράδυ με αναμένες δάδες ανηφόριζαν προς τη σπηλιά του Αγίου, περίπου μια ώρα δρόμο, τραγουδώντας αυτό το τραγούδι και ντουφεκίζοντας χαρούμενα στον αέρα. Όταν έφθαναν, άναβαν φωτιές και μετά από σχετική δέηση, άρχιζε το γλέντι που κράταγε μέχρι το πρωί. Πρέπει να υπήρχαν πολλές μουσικές παραλλαγές του τραγουδιού, πάντως μέχρι τις μέρες μας έφθασαν τρεις. Η πιο ενδιαφέρουσα είναι των Φαράσων που παρουσιάζουμε. Μια άλλη, που καταγράφει ο Παχτίκος και ο Σωφρονιάδης, μας την τραγούδησαν πρόσφυγες από το Μιστί. Τέλος μια Τρίτη, πιθανώς από τη Νίγδη, σήμερα είναι διαδεδομένη στους χορευτικούς συλλόγους.

Καππαδοκία

Καππαδοκία.

Το έθιμο της βασιλόπιτας

Το έθιμο της βασιλόπιτας είναι πολύ παλαιό, προέρχεται από εκείνο το τελούμενο στην αρχαία εορτή των «Κρονίων» (των ρωμαϊκών «Σατουρναλίων») που παρέλαβαν οι Φράγκοι, από τους οποίους και προήλθε η συνήθεια της τοποθέτησης νομίσματος μέσα στη πίτα και της ανακήρυξης ως «Βασιλιά της βραδιάς» αυτού που το έβρισκε.

Στην αρχαιότητα υπήρχε το έθιμο του εορταστικού άρτου, τον οποίο σε μεγάλες αγροτικές γιορτές οι αρχαίοι Έλληνες πρόσφεραν στις θεούς. Τέτοιες γιορτές ήταν τα Θαλύσια και τα Θεσμοφόρια. Χαρακτηριστικό στοιχείο στις βασιλόπιτας είναι ότι ο άνθρωπος στον οποιον πέσει το φλουρί, θα είναι ο τυχερός και ευνοούμενος του νέου έτους Η ορθόδοξη παράδοση συνέδεσε το έθιμο με τη Βασιλόπιτα.

Πέραν αυτων υπάρχει και η ορθόδοξη θρησκευτική παράδοση συνδέει το εθιμο με την προσωπικότητα του Μεγάλου Βασιλείου. Κατά την θρησκευτική λοιπόν παράδοση κάποτε στη Καισαρεία της Καππαδοκίας στη Μικρά Ασία όπου επίσκοπος ήταν ο Μέγας Βασίλειος, ήλθε να τη καταλάβει ο Έπαρχος της Καππαδοκίας με πρόθεση να τη λεηλατήσει.

Τότε ο Μέγας Βασίλειος ζήτησε από τους πλούσιους της πόλης του να μαζέψουν ό,τι χρυσαφικά μπορούσαν προκειμένου να τα παραδώσει ως “λύτρα” στον επερχόμενο κατακτητή. Πράγματι συγκεντρώθηκαν πολλά τιμαλφή. Κατά την παράδοση όμως είτε επειδή μετάνιωσε ο έπαρχος, είτε εκ θαύματος ο Άγιος Μερκούριος με πλήθος Αγγέλων απομάκρυνε τον στρατό του, ο έπαρχος απάλλαξε την πόλη από επικείμενη καταστροφή.

Προκειμένου όμως ο Μέγας Βασίλειος να επιστρέψει τα τιμαλφή στους δικαιούχους, μη γνωρίζοντας σε ποιόν ανήκει τι, έδωσε εντολή να παρασκευαστούν μικροί άρτοι εντός των οποίων τοποθέτησε ανά ένα των νομισμάτων ή τιμαλφών και τα διένειμε στους κατοίκους την επομένη του εκκλησιασμού.

Το γεγονός αυτό απέληξε σε διπλή χαρά από της αποφυγής της καταστροφής της πόλης και συνεχίσθηκε η παράδοση αυτή κατά τη μνήμη της ημέρας της κοίμησής του (εορτή του Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου).

τμήμα ψηφιδωτού δαπέδου του 4ου αι. μ.Χ. από την Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας που ανακαλύφθηκε το 1857 και βρίσκεται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο.

τμήμα ψηφιδωτού δαπέδου του 4ου αι. μ.Χ. από την Αλικαρνασσό της Μικράς Ασίας (ανακαλύφθηκε το 1857 και σήμερα βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο).

FB_IMG_1450916288827

Τα δένδρα (ορειχάλκινα μανουάλια του τέμπλου) στον Καθεδρικό Ναό Παναγίας Ελευθερώτριας Διδυμοτείχου, στολισμένα με κλαδιά κατά την περίοδο των Χριστουγέννων.

Συνήθως λέγεται ότι το έθιμο του χριστουγεννιάτικου δένδρου είναι ξενόφερτο και δυτικό. Όμως, από χειρόγραφο κείμενο του Βρετανικού Μουσείου (ADD 17265 του 13ου αιώνα) πληροφορούμεθα ότι το έτος 512 ο αυτοκράτορας Αναστάσιος Α΄ έκτισε ένα Ναό στο Tur Abdyn της βόρειας Συρίας και μαζί με άλλα αφιερώματα πρόσφερε «…δύο μεγάλα ορειχάλκινα δένδρα τα οποία ήταν στημένα στις δύο πλευρές της Ωραίας Πύλης του Ιερού Βήματος. Στα φύλλα των δένδρων υπήρχε θέση για φώτα που τρεμόσβυναν. Εκατόν ογδόντα λύχνοι για κάθε δένδρο και πενήντα αργυρές αλυσίδες από πάνω έως κάτω. Σ΄αυτές ήταν κρεμασμένα μικρά αντικείμενα από χρυσό, ασήμι ή χαλκό, όπως κόκκινα αυγά, κρατήρες, ζώα, πτηνά, σταυροί, στέφανα, κουδουνάκια, σκαλιστά τσαμπιά σταφύλια, δίσκοι…».

Στο κείμενο του Παύλου Σιλεντιάριου (του 563 περίπου) «Έκφρασις της Αγ. Σοφίας Κων/πόλεως» και στην «Έκφρασιν του άμβωνος της Αγ. Σοφίας«, περιγράφονται αναλυτικά τα φώτα του τέμπλου και του άμβωνα του μεγάλου Ναού. Στο επιστύλιο του τέμπλου υπήρχαν μεταλλικά δένδρα σε σχήμα κώνου (πυρσόμορφα δένδρα) όμοια με λεπτόφυλλα κυπαρίσσια, όπου αντί για καρπούς είχανε φώτα σε σχήμα κωνοειδές και βεβαιώνεται ακόμα η χρήση φωτεινών τεχνικών δένδρων (δενδρόμορφα πολυκάνδηλα) σε όλο το Ναό.
YTozOntzOjM6InNyYyI7czozNzoidXBsb2Fkcy9lLXN0dWRpby9ib2xpcy9ib2tvcm9zL2I2LmpwZyI7czo1OiJwcm9weCI7aTo4MDA7czo1OiJwcm9weSI7aTo2MDA7fQ

Σκιά ελιάς καντήλι. Χρήστος Μποκόρος (σκόνες και χρώματα λαδιού σε χρυσωμένο ξύλο)

Το δένδρο στη χριστιανική θεολογία και λατρεία παραπέμπει στο δένδρο του Παραδείσου (της γνώσεως του καλού και του κακού) και είναι γνωστά τα ψηφιδωτά δένδρα στην παλαιοχριστιανική βασιλική του Αγ. Δημητρίου στη Νικόπολη της Ηπείρου και αλλού. Από τις Κατακόμβες ακόμα, ο Χριστός συμβολίζεται ως το «δένδρο της ζωής», ο φοίνικας γίνεται το σύμβολο της αθανασίας, η ελιά το σύμβολο της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης κλπ.
Στους τέσσερεις πρώτους αιώνες του χριστιανισμού τα Χριστούγεννα γιορτάζονταν στις 6 Ιανουαρίου μαζί με την εορτή των Θεοφανείων και σε πολλά μέρη της ηπειρωτικής Ελλάδος έστηναν δύο δένδρα στο μέσο των Εκκλησιών στολισμένα με πορτοκάλια (Επτάνησα, Λιτόχωρο κλπ.).
Τα δύο ορειχάλκινα μανουάλια τα οποία τοποθετούνται ακόμα στους Ναούς μας εκατέρωθεν της Ωραίας Πύλης, πολλές φορές μοιάζουν με δένδρα (όπως στο Μητροπολιτικό Ναό και στο Ναό του Αγ. Ελευθερίου Αλεξανδρούπολης), και παραπέμπουν στα γιορταστικά εκείνα δένδρα.
Τα παραπάνω που τεκμηριωμένα αναφέρονται σε μελέτη του αειμνήστου Καθηγητού της Βυζ. Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, Κων/νου Καλοκύρη στη μελέτη του «Τα ιερά δένδρα και το εξ ανατολών καταγόμενον δένδρον των Χριστουγέννων», φανερώνουν ότι το έθιμο του χριστουγεννιάτικου δένδρου δεν είναι ξενόφερτο, δυτικοευρωπαϊκό, αλλά βυζαντινό και ορθόδοξο!
Θεωρείται βεβαίως το στολισμένο καραβάκι ως μόνο παραδοσιακά ελληνικό, επειδή στη νησιωτική Ελλάδα, που πρώτη απελευθερώθηκε το 1821, δεν υπήρχαν δένδρα ικανά για να κοπούν και να στολιστούν σε ναούς ή σε σπίτια, ενώ το αντίγραφο ενός πλοίου ή ενός καϊκιού ήταν συνηθισμένο αντικείμενο.
Άρθρο του Μητρ. Αλεξανδρουπόλεως Ανθίμου
FB_IMG_1450916223955

Τα δένδρα (ορειχάλκινα μανουάλια του τέμπλου εκατέρωθεν της Ωραίας Πύλης) στον Καθεδρικό Ναό Παναγίας Ελευθερώτριας Διδυμοτείχου.

Η Ένωση Μικρασιατών Φοιτητών σας εύχεται ολόθερμα

Καλά Χριστούγεννα &

Ευτυχισμένο το Νέο Έτος

ceb7_cf86cf85ceb3ceae_cf83cf84ceb7cebd_ceb1ceafceb3cf85cf80cf84cebf

Η Αγία Οικογένεια προς φυγή στην Αίγυπτο. Έτσι, κατεστάθη προεικόνιση αλλά και προστασία των απανταχού προσφύγων και ξενιτεμένων.

Κάλαντα Σμύρνης

Καλήν εσπέραν άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας,
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλη,
εν τω σπηλαίω τίκτεται εν φάτνη των αλόγων.

Κερά ψηλή, κερά λιγνή, κερά καμαροφρύδα,
κεράμ’ όταν στολίζεσαι να πας στην εκκλησία,
έχεις και κόρην έμορφη που δεν έχει ιστορία.

Μηδέ στην πόλη βρίσκεσαι μηδέ στην Καισαρεία,
έχεις και γιον στα γράμματα, υγιόν και στο ψαλτήρι,
να τον ‘ξιώσει ο Θεός να βάλει πετραχήλι.

003

Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα Καππαδοκίας

Καλής εσπέραν άρχοντες κι αν είναι ορισμός σας
Χριστός γεννάται σήμερον εν Βηθλεέμ τη πόλει.
Εν τω σπηλαίω τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων
οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει κι η φύσις όλη.
Εκ της Περσίας έρχονται τρεις Μάγοι με τα δώρα
άστρον λαμπρόν τους οδηγεί, χωρίς να λείψει ώρα.
Γονατιστοί τον προσκυνούν και δώρα του χαρίζουν
σμύρνα, χρυσόν και λίβανον, Θεόν τον ευφημίζουν.
Και επληρώθη το ρηθέν, προφήτου Ησαΐου
μετά των άλλων προφητών και του Ιερεμίου.
Φωνή ηκούσθη εν Ραμά, Ραχήλ τα τέκνα κλαίει
παραμυθήν ουκ ήθελεν, ότι αυτά ουκ έχει.
Ιδού όπως σας είπαμεν όλην την υμνωδίαν
του Ιησού μας του Χριστού, γέννησιν την αγίαν.
Χρόνους πολλούς να χαίρεσθε, πάντα ευτυχισμένοι
σωματικώς και ψυχικώς να είσθε πλουτισμένοι.

0031

Κάλαντα Ανατολικής Θράκης

Χριστός γεννιέται, χαρά στον κόσμο, χαρά στον κόσμο, στα παλικάρια.

Σαράντα μέρες, σαράντα νύχτες, η Παναγιά μας κοιλοπονούσε.

Κοιλοπονούσε, παρακαλούσε, τους αρχαγγέλους , τους ιεράρχες.

-Σεις αρχάγγελοι και ιεράρχες, στη Σμύρνη πηγαίνετε , μαμές να φέρτε.

Άγια Μαρίνα, άγια Κατερίνα, στη Σμύρνη πάνε , μαμές να φέρουν.

Όσο να πάνε κι όσο να έρθουν, η Παναγιά μας ελυτρώθη.

Στην κούνια το ΄βαλαν και το κουνούσαν, και το κουνούσαν , το τραγουδούσαν.

Σαν ήλιος λάμπει ,σα νιο φεγγάρι, σα νιο φεγγάρι, το παλικάρι.

Φέγγει σε τούτον το νοικοκύρη, με τα καλά του, με τα παιδιά του, με την καλή τη νοικοκυρά του.

0031

Οι μικρασιατικές ρίζες του κουραμπιέ και του μελομακάρονου

Μελομακάρονα και κουραμπιέδες, τα πιο μυρωδάτα σύμβολα των χριστουγεννιάτικων εορτών. Ποια είναι, όμως, η ιστορία και η ετυμολογία των παραδοσιακών γιορτινών γλυκισμάτων; Κουραμπιές, η χιονάτη μπαλίτσα με το ανθόνερο, το βούτυρο και την άχνη ζάχαρη κρύβει στα τραγανά της αμύγδαλα τη γεύση της προσδοκίας. Σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξε ο Δημήτρης Σταθακόπουλος, δρ. Κοινωνιολογίας της Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου, η ρίζα είναι Qurabiya στα αζέρικα, Kurabiye, στα τούρκικα και φυσικά κουραμπιές στα ελληνικά, που στην κυριολεξία σημαίνει Kuru = ξηρό, biye = μπισκότο. Όμως, η ονομασία μπισκότο καθιερώθηκε τον Mεσαίωνα, ετυμολογικά προερχόμενη από το λατινογενές bis-cuit, που σημαίνει ψημένο δύο φορές (στα αρχαία ελληνικά λεγόταν δί-πυρον), ως τεχνική ψησίματος για να μην «χαλάει» εύκολα ο άρτος, κυρίως των στρατιωτών και των ναυτικών. Το λατινικό bis-cuit διαδόθηκε μέσω των Βενετών εμπόρων και στην Ασία, όπου καθιερώθηκε ως παραφθορά της λατινικής λέξης, σε biya/biye, οπότε συνδέθηκε με το δικό τους Qura /Kuru (ξηρό) και έδωσε τη νέα μικτή (λατινο-ανατολίτικη) λέξη Qurabiya / Kurabiye, η οποία με αντιδάνεια ξαναγύρισε στη δύση και ελληνοποιημένη πλέον έδωσε το «κουραμπιές» με την έννοια του ξηρού μπισκότου, που διανθίστηκε με αμύγδαλα, ζάχαρη άχνη κλπ. Οι πρόσφυγες από την Καρβάλη της Καππαδοκίας δημιούργησαν στο Νομό Καβάλας το 1924 τη Νέα Καρβάλη και διατήρησαν στη νέα πατρίδα την παραδοσιακή συνταγή κουραμπιέδων που ήταν διαδεδομένη στη Μικρά Ασία. Έτσι σήμερα στην Ελλάδα οι πιο γνωστοί παραδοσιακοί κουραμπιέδες είναι αυτοί της Καρβάλης.
ΜΕΛΟΜΑΚΆΡΟΝΑ
Τα μελομακάρονα έχουν ετυμολογικά αρχαιοελληνική προέλευση. Στα λεξικά αναφέρεται ότι η λέξη «μακαρόνι» παράγεται από τη μεσαιωνική ελληνική λέξη «μακαρωνία» (επρόκειτο για νεκρώσιμο δείπνο με βάση τα ζυμαρικά, όπου μακάριζαν το νεκρό). Η μακαρωνία με τη σειρά της έρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «μακαρία», που δεν ήταν άλλο από την ψυχόπιτα, δηλαδή, ένα κομμάτι άρτου, στο σχήμα του σύγχρονου μελομακάρονου, το οποίο το προσέφεραν μετά την κηδεία.Αργότερα, όταν η μακαρία περιλούστηκε με σιρόπι μελιού ονομάστηκε: μέλι+μακαρία = μελομακάρονο και καθιερώθηκε ως γλύκισμα του Δωδεκαημέρου, κυρίως από τους Μικρασιάτες Έλληνες και με το όνομα «φοινίκια».Οι Λατίνοι και αργότερα οι Ιταλοί χρησιμοποιούσαν τη λέξη μακαρωνία ως maccarone που τελικά κατέληξε να σημαίνει το σπαγγέτι. Τέλος, από το μεσαίωνα και μετά στη Γαλλία και την Αγγλία, ένα είδος αμυγδαλωτού μπισκότου ονομάστηκε «macaroon» (το γνωστό σε όλους σήμερα «μακαρόν»).

Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

______________________________

Κοίτα να τα θυμάσαι,

να μην ξεπλύνει η ζωή το θυμικό σου,

μην καταπιεί η λήθη την αλήθεια·

κοίτα, να μην ξεχάσεις τον εαυτό σου.

______________________________

Κατερίνα Ζυγούρα, Χρέος Εαυτού

______________________________

ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΜΝΗΜΗΣ1922-2015 : 93 ΧΡΟΝΙΑ ΜΝΗΜΗΣ

Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2015

Ιερός Καθεδρικός Ναός Της Του Θεού Σοφίας Θεσσαλονίκης

8:00 Αρχιερατική Θεία Λειτουργία επί τη μνήμη του Αγίου Χρυσοστόμου μητροπολίτου Σμύρνης, των συν αυτώ Αμβροσίου Μοσχονησίων, Γρηγορίου Κυδωνίων, Προκοπίου Ικονίου, Ευθυμίου Ζήλων και πάντων των μικρασιατών εθνομαρτύρων.

10.00 Επιμνημόσυνη Δέηση για τα θύματα της Μικρασιατικής Καταστροφής

Πλατεία Αγίας Σοφίας

10.45 Τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων στον ανδριάντα του Αγίου εθνομάρτυρος Χρυσοστόμου Σμύρνης.

Σε ποια πέτρα σε ποιο χώμα να ριζώσεις τώρα πια..

Follow

Ενημερωθείτε για κάθε νέα δημοσίευση στο email σας.